"Λίθοι ιάσπιδες κρυσταλλίζοντες"

Κρυφοδαγκανιάρηδες

2011-12-22T13:45:00.000-08:00

«Έτσι και για μας τους Έλληνες. Περάσανε από την πλάτη μας άγριες ανεμοζάλες κάθε λογής, αγριανθρώποι σκληροί, φονιάδες με σπαθιά, με κοντάρια και μ’ άρματα κάθε λογής, Πέρσες, Αλαμάνοι, Φράγκοι, Αραπάδες, Τούρκοι κι άλλοι. Μας σφάζανε, μας κομματιάζανε, μας κρεμάζανε, μας σουβλίζανε, μα δεν πεθάναμε, γιατί μας ατσάλωνε ο αγώνας, δίναμε φωτιά στη φωτιά, είχαμε να κάνουμε με οχτρούς φανερούς και σκληρούς.

Τώρα όμως, στον σημερινό καιρό, οι εχθροί αλλάξανε όψη, γινήκανε κρυφοδαγκανιάρηδες, με το χαμόγελο στα χείλια, φίλοι δολεροί, που φαίνουνται άβλαβοι, μάλιστα κι ευεργέτες και καλόβουλοι. Τέτοια είναι τα αγαθά που έρχουνται με τις μηχανές και με τις άλλες ευκολίες, τα ηλεκτρικά πλυντήρια, τ’ αεροπλάνα, ο κινηματογράφος, το ραδιόφωνο, η γύμνια και τα μπαιν-μιξτ, και τάλλα που θα μας ξεπαραλύσουν και θα μας αφήσουνε χωρίς θρησκεία, χωρίς παράδοση, χωρίς οικογένεια, χωρίς τίποτα δικό μας».

[Φ. Κόντογλου, Μυστικά Άνθη, Εκδόσεις Αστήρ 1977, σ. 12].

Χαρμολύπη

2011-11-17T10:06:00.000-08:00

'Ο πόνος μέσα στη ζωή του ανθρώπου είναι το πιο βαθύ πράγμα. Και σ' άλλον δίνει αφορμή για δύναμη και για μεγάλα έργα κι άλλον τον μαραζώνει και τον κουρελιάζει. Άλλον τον ανεβάζει ψηλά κι άλλον τον πλακώνει τόσο βαρειά, που να μη μπορεί πια να σηκωθεί.

Ο πόνος κατά τη χριστιανική θρησκεία είναι δυο λογιών, πόνος κατά Θεόν και πόνος κατά κόσμον. Ο πρώτος είναι ο πόνος που νοιώθει ο πνευματικός άνθρωπος, δηλαδή εκείνος που έχει πίστη στον Θεό, ενώ ο δεύτερος είναι ο πόνος που νοιώθει ο σαρκικός άνθρωπος που δεν έχει πίστη. Ο πρώτος είναι ο πόνος που τον γλυκαίνει η ελπίδα, ο δεύτερος είναι ο πόνος που τον κάνει ανυπόφερτον η απελπισία. Ο πρώτος κάνει τον άνθρωπο να ταπεινωθεί, να φχαριστήσει και να μαζευτεί στον βυθό του εαυτού του, ενώ ο δεύτερος τον κάνει να επαναστατήσει και να βλαστημήσει.'

[Φ. Κόντογλου. Μυστικά άνθη. Εκδόσεις Αστήρ 1977, σ. 323]

Συγκρίσεις

2011-10-23T14:25:00.000-07:00

"Κι απ' τους ψηλούς κι απ' τους κοντούς απέχουν ίδια τ' άστρα".

... Ο λόγος μοιάζει ν' απευθύνεται στους "ψηλούς", για να τους συνετίσει, να τους προτείνει άλλη μονάδα σύγκρισης για να μετρήσουν το αληθινό ανάστημά τους.

Η φράση θέλει αποδέκτη και τον άνθρωπο τον "κοντό", για να αναμετρηθεί μ' εκείνα που περισσότερο τον ξεπερνάνε, αλλά δεν θέλει, δεν επιλέγει ούτε να τα ξέρει.

Σε όποια περίπτωση απ' τις δυο, θα μπορούσε να γίνει βάση για μια πρώτη αλληλοπαραδοχή, που τόσο έχουμε ανάγκη...

Αν δεν βάλουμε σημείο αναφοράς που ν' απέχει απ' όσα πετύχαμε ή δεν πετύχαμε, ν' απέχει από μας τους καθημερινούς ψηλούς-κοντούς ανθρώπους τόσο πολύ όσο τ' άστρα, φαίνεται τελικά πώς δεν μπορούμε να τα βρούμε ούτε μέσα μας ούτε μεταξύ μας...

[Από το περιοδικό Η Δράση μας. Τεύχος 492, Οκτώβριος 2011, σ. 306]

Περί πάτρης

2011-10-10T13:41:00.000-07:00

Γνωστό το κείμενο, που αντιγράφω από το ιστολόγιο ΑΚΤΙΝΕΣ (δική μου η χρωματική υπογράμμιση):

«Τό εκήρυξεν ο θείος Όμηρος πρό ετών τρισχιλίων: Είς οιωνός άριστος!... Αλλά τίς έβαλεν εις πράξιν τήν συμβουλήν τού θειοτάτου αρχαίου ποιητού; Εκ τής παρούσης ημών γενεάς τίς ημύνθη περί πάτρης;

Ημύνθησαν περί πάτρης οι άστοργοι πολιτικοί, οι εκ περιτροπής μητρυιοί τού ταλαιπώρου ωρφανισμένου Γένους;

Άμυνα περί πάτρης δέν είναι αι σπασμωδικαί, κακομελέτητοι καί κακοσύντακτοι επιστρατείαι, ουδέ τά σκωριασμένης επιδεικτικότητος θωρηκτά.

Άμυνα περί πάτρης θά ήτο η ευσυνείδητος λειτουργία τών θεσμών, η εθνική αγωγή, η χρηστή διοίκησις, η καταπολέμησις τού ξένου υλισμού καί τού πιθηκισμού, τού διαφθείραντος τό φρόνημα καί εκφυλίσαντος σήμερον τό έθνος, καί η πρόληψις τής χρεωκοπίας.

Τίς ημύνθη περί πάτρης;

Καί τί πταίει η γλαύξ, η θρηνούσα επί ερειπίων; Πταίουν οι πλάσαντες τά ερείπια.

Καί τά ερείπια τά έπλασαν οι ανίκανοι κυβερνήται τής Ελλάδος.

...Καί πάλιν τί χρειάζονται οι οιωνοί; Οιωνοί είναι τά πράγματα.

Μόνον ο λαός λέγει. Κάθε πέρσυ καί καλλίτερα.

Άς ευχηθώμεν τό ερχόμενον έτος νά μή είναι χειρότερον...».

(Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Έφ. «Ακρόπολις», 1 Ιάν. 1896)

Εκκλησιαστική Παρέμβαση –Μαίος 2011

Κακοδαιμονία

2011-09-07T09:36:00.000-07:00

Ο φιλόσοφος Στέλιος Ράμφος συμφωνεί ότι αυτό που φταίει για το χάλι μας είναι το πολιτισμικό πλαίσιο της κοινωνίας μας, που εμποδίζει την ατομική δημιουργία. Ζούμε σε χώρα όπου η παιδεία απαιτεί αποστήθιση, το πολιτικό σύστημα απαιτεί αναξιοπρέπεια, η κοινωνική προαγωγή απαιτεί συμβιβασμούς αρχών. Ο τυχόν καινοτόμος θα πρέπει να μην κάνει τίποτε, για να μη δυσκολέψει τους βολεμένους. «Δεν είναι ανάγκη να αλλάξει κανείς χαρακτήρα» συμπεραίνει ο κ. Ράμφος. «Θα αρκούσε να κάνει ο Έλληνας και στην Ελλάδα ό, τι κάνει στην Αμερική ή στην Ευρώπη. Εκεί εντάσσεται σε έννομη τάξη και αλλάζει χωρίς να αλλοιώνεται. Εξ ου και όταν επιστρέφει στην Ελλάδα ή χειροτερεύει πάλι ή φεύγει οριστικά επειδή δεν μπορεί να υποφέρει την ανομία της».

[Δ. Γουσέτης, Καθημερινή 7/9/2011]

Η δημοκρατία της ατιμωρησίας

2011-08-21T12:54:00.000-07:00

«Στην Ελλάδα από την εποχή της δικτατορίας και µετά θεωρούµε ως δηµοκρατική κατάκτηση την ατιµώρητη παραβίαση των νόµων. Δηλαδή στην Ελλάδα θεωρούµε ότι έχουµε δηµοκρατία όταν δεν σεβόµαστε τη δηµοκρατία, που είναι ταυτισµένη µε την τήρηση των νόµων, τους οποίους ψηφίζει η πλειοψηφία και οφείλει να σέβεται το σύνολο των πολιτών».

Γιάννης Μαρίνος (ΒΗΜΑ 21/8/2011)

Κρίση Θεού και κρίση ανθρώπων

2011-08-14T03:58:00.000-07:00

Κάποτε στο Άγιον Όρος ήταν ένας μοναχός που διέμενε στις Καρυές. Έπινε καθημερινά και μεθούσε και γινόταν αιτία να σκανδαλίζονται οι προσκυνητές. Κάποια στιγμή πέθανε και ανακουφισμένοι κάποιοι πιστοί πήγαν στον γέροντα Παϊσιο να του πουν με ιδιαίτερη χαρά ότι επιτέλους λύθηκε αυτό το τεράστιο πρόβλημα.
Ο π. Παϊσιος τους απάντησε ότι γνώριζε για το θάνατο του μοναχού, αφού είδε ολόκληρο τάγμα αγγέλων που ήρθαν να παραλάβουν την ψυχή του.
Οι προσκυνητές απόρησαν και διαμαρτυρήθηκαν και κάποιοι προσπαθούσαν να εξηγήσουν στον γέροντα Παΐσιο για ποιον ακριβώς μιλούσαν, νομίζοντας ότι δεν κατάλαβε ο γέροντας.
Ο γέροντας Παΐσιος τους διηγήθηκε:
"Ο συγκεκριμένος μοναχός γεννήθηκε στη Μ. Ασία, λίγο πριν την καταστροφή όταν οι Τούρκοι μάζευαν όλα τα αγόρια. Για να μην το πάρουν από τους γονείς του, αυτοί το έπαιρναν μαζί τους στο θερισμό και για να μην κλαίει, του έβαζαν λίγο ρακί στο γάλα για να κοιμάται. Ως εκ τούτου μεγαλώνοντας έγινε αλκοολικός.
Κάποια στιγμή και μετά από αποτρεπτικές απαντήσεις από διάφορους γιατρούς να μην κάνει οικογένεια, ανέβηκε στο Όρος και έγινε μοναχός. Εκεί βρήκε γέροντα και του είπε ότι είναι αλκοολικός. Του είπε ο γέροντας να κάνει μετάνοιες και προσευχές κάθε βράδυ και να παρακαλεί την Παναγία να τον βοηθήσει να μειώσει κατά 1, τα ποτήρια που έπινε.
Μετά ένα χρόνο κατάφερε με αγώνα και μετάνοια να κάνει τα 20 ποτήρια που έπινε, 19 ποτήρια. Ο αγώνας συνέχισε με την πάροδο των χρόνων και έφτασε τα 2-3 ποτήρια, με τα οποία όμως πάλι μεθούσε."
Ο κόσμος έβλεπε χρόνια ένα αλκοολικό μοναχό που σκανδάλιζε τους προσκυνητές, ο Θεός έβλεπε ένα αγωνιστή μαχητή που με μεγάλο αγώνα αγωνίστηκε να μειώσει το πάθος του.

Μνήμη θανάτου

2011-07-30T13:12:00.000-07:00

‘Επειδή δεν ξέρουμε πότε θα παρθεί η απόφαση, να την έχουμε στο μυαλό μας. Θα πεθάνουμε. Πού θα πάμε; Απορώ και με τον εαυτό μου. Βρε ταλαίπωρε άνθρωπε, δεν μπορείς να συνειδητοποιήσεις ότι μέσα σε λίγα λεπτά θα φύγεις; Έφυγες. Πού θα πάς; Στην άλλη ζωή. Θα γυρίσεις εδώ; Όχι. Τελειώνει εκείνη; Όχι. Θα περάσεις από το δικαστήριο; Ναι. Γιατί δεν τακτοποιείσαι τώρα, να προπαρασκευασθείς για να περάσεις σωστά στον άλλο κόσμο όπου θα ζήσεις αιώνια; Εδώ φροντίζεις για όλα, για την υγεία σου, για εκείνο, για το άλλο, για όλα φροντίζεις, αλλά για την ψυχή σου δεν φροντίζεις. Ναι, δεν φροντίζω. Γιατί; Γιατί είναι η ανθρώπινη αδυναμία, είναι και ο διάβολος, μας παρασύρουν και οι επιθυμίες μας, και δεν προετοιμαζόμεθα γενναία. Πίστεψέ το ότι φεύγεις από τη ζωή και αφήνεις πίσω τον κόσμο. Αυτή είναι η αλήθεια.’

[Γέροντος Εφραίμ Φιλοθεΐτου. Η τέχνη της σωτηρίας,

τόμος Α΄. Ι. Μ. Φιλοθέου 2005, σ. 189]

Καλοπέραση ή αξιοπρέπεια;

2011-06-20T14:27:00.000-07:00

Συνιστώ για ανάγνωση ολόκληρο το κείμενο του Αντώνη Ανδρουλιδάκη με τίτλο ‘Πιρουέτες στην άκρη του Ζαλόγγου‘, όπως το βρήκα στον ‘Λιθο...Βόλο’. Παραθέτω κάποια σημαντικά αποσπάσματα (οι υπογραμμίσεις δικές μου):

«Το έλλειμμα μας δεν είναι –πρωτίστως- οικονομικό. Όπως ακριβώς και το χρέος μας δεν είναι ένα κάποιο λογιστικό μέγεθος. Δεν είναι τα λεφτά που μας λείπουν. Είναι το μεδούλι του τόπου που αφανίστηκε. Αυτό οφείλουμε να επανεφεύρουμε. Αυτό είναι το χρέος μας. Το πρόβλημα της χώρας, δεν είναι “πως θα πάμε το άλογο να πιει νερό”, κατά πως χτυπιούνται οι αγωνιούντες κονδυλοφόροι του συστήματος... Το πρόβλημα είναι ότι το νερό είναι και θολό και νοθευμένο με διαόλους, που ‘λεγε κι η γιαγιά μου. Γι’ αυτό και ένα νέο συλλογικό όραμα μοιάζει ανέφικτο.
»Τί απαιτείται λοιπόν; Πριν απ’ όλα να διακοπούν άμεσα και δια ροπάλου τα χορευτικά στο χείλος του γκρεμού, από τις αστείες φιγούρες που αυτο-αποκαλούνται πολιτικό προσωπικό. Δεύτερον, να ξεθολώσουμε το νερό. Δηλαδή, επανιεράρχηση των προτεραιοτήτων της κοινωνίας. Της κοινωνίας των ζωντανών αλλά και των πεθαμένων, κατά πως ορίζει ο τρόπος μας. Τρίτον, «πλήρωση» των ελλειμμάτων, με την σειρά που αυτά διαμορφώθηκαν. Με βάση της πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας και μια νέα αυθεντική ιεράρχηση τους. Επιτέλους ας απαντήσει εμπράκτως ο Λαός τι θέλει. Λεφτά ή ελευθερία; Καλοπέραση ή αξιοπρέπεια; Ας απαντήσουμε δηλαδή, τι επιζητούμε πρώτο και τι θέλουμε δεύτερο. Όλα αυτά δεν μπορεί, όμως, να είναι ευχές ή αμπελοφιλοσοφίες. Καλώς ή κακώς κάθε ιεράρχηση προτεραιοτήτων του βίου, απαιτεί θυσία του υποδεέστερου στόχου χάριν του σπουδαιότερου. Και τα δυο μαζί, είναι κάτι σαν «καλύτερα πλούσιος και υγιής, παρά φτωχός και άρρωστος». Τα ζόρια έρχονται, όταν χρειάζεται να διαλέξεις. Και αφού διαλέξεις, τα βάζεις όλα ετούτα σ’ ένα χαρτί και τα κάνεις πρόγραμμα, με αρχή, μέση και τέλος. Με στόχους και αντικειμενικούς σκοπούς. Με λειτουργικές, τακτικές και στρατηγικές αποφάσεις. Με αναγκαία μέσα και πόρους. Με χρονοδιαγράμματα. Με ανθρώπους έτοιμους να πεθάνουν για να τα υποστηρίξουν. Και τότε τίποτα –καθώς ξέρουμε από τον τρόπο μας- δεν μπορεί να σε εμποδίσει».

Το Λάθος μου

2011-06-18T13:10:00.000-07:00

Κάνω ένα λάθος πάντα στη ζωή μου.

Στενοχωρήθηκε ποτέ κανείς επειδή τα κάστανα έχουν εξωτερικά βελόνες,

που τρυπούν;

Τα καρύδια πράσινη, χονδρή σάρκα,

που μαυρίζει τα χέρια;

Τα αμύγδαλα, τα φουντούκια, σκληρό περίβλημα;

Το σιτάρι βελόνες;

Τα φραγκόσυκα αγκάθια;

Κανείς. Ποτέ.

Απλά και ειρηνικά τα παραμερίζουν όλα τούτα

και παίρνουν και γεύονται τον ωραίο θρεπτικό καρπό τους.

Εγώ όμως στέκομαι μόνο σ’ αυτά τα εξωτερικά των συνανθρώπων μου,

των οικείων μου, των αδελφών μου.

Στη λίγη σκληράδα στον τρόπο.

Στο λίγο τσίμπημα στην ψυχή.

Στα λίγα αγκαθάκια στη συνεργασία.

Και στενοχωρούμαι.

Δεν τα παραμερίζω να πάω στον καρπό της ψυχής των άλλων.

Και έτσι, μένω νηστικός.

Κάνω το λάθος που δεν κάνει κανείς για τους καρπούς.

Και το κάνω για τις αδελφές ψυχές:

Τι κρίμα!...

Ιωσήφ Αγαπητός

Κλυδώνιον

2011-05-13T12:45:00.000-07:00

Διαχρονικός και επίκαιρος πάντα ο Ιερός Χρυσόστομος, όπως και στο παρακάτω απόσπασμα:

‘Βλέπω να μαίνεται η θάλασσα παντού, να αναμοχλεύεται από τα βάθη της αβύσσου... Βλέπω τα σανιδώματα των πλοίων διαλυμένα, σπασμένα τα κατάρτια, σκισμένα τα πανιά, τα κουπιά πεσμένα από τα χέρια των κωπηλατών, τους καπετάνιους αντί να κρατούν γερά το τιμόνι, να κάθονται στο κατάστρωμα με τα χέρια πλεγμένα γύρω απ’ τα γόνατα, αδύναμοι μπρος στα γινόμενα, να κλαίνε, να ολολύζουν, να ολοφύρονται μοναχά. Μήτε ουρανό ξεχωρίζω, μήτε πέλαγο μακριά, μήτε μια μικρή έστω σπίθα φωτός. Παντού βαθύ σκοτάδι, αδιαπέραστο, πηχτό, τόσο που δεν βλέπεις τον διπλανό σου...
Ωστόσο, παρότι όλα αυτά τα βλέπω και τα γνωρίζω πολύ καλά, δεν απελπίζομαι... καθώς αναλογίζομαι ότι ο Κυβερνήτης του κόσμου μπορεί να κατανικήσει κι αυτή την τρικυμία και όλα της τα δεινά, να σταματήσει αυτή την αναταραχή με ένα του νεύμα μοναχά! Τώρα, αν δεν το κάνει αμέσως και από την αρχή, είναι γιατί αυτή την τακτική ακολουθεί, να μη καταλύει αμέσως τα δεινά, αλλά όταν αυξηθούν πολύ, φτάσουν στο απροχώρητο, και απογοητευθούν οι πιο πολλοί. Τότε συνηθίζει να παρεμβαίνει, να κάνει το θαύμα, να εκπλήσσει αποκαλύπτοντας τη μεγάλη του δύναμη, έχοντας στο μεταξύ δοκιμάσει την αντοχή και υπομονή όσων υπομένουν αυτά!’

[Ιωάννου Χρυσοστόμου, Επιστολή 7η προς την Ολυμπιάδα, παρ. 1α-β.

Μετάφραση Αθ. Κοτταδάκη, Χριστιανική Στέγη Καλαμάτας 2009]

Αναστάσιμο

2011-04-26T06:51:00.000-07:00

Ο Χριστός καλεί τους πάντες στη χαρά της Αναστάσεως.

Και για να το κάνει σαφές, το διατυπώνει θετικά δια του πάντες και αρνητικά δια του μηδείς:

Πάντες εισέλθετε εις την χαράν του Κυρίου.

Πάντες απολαύσατε του συμποσίου της πίστεως.

Μηδείς εξέλθη πεινών.

Μηδείς οδυρέσθω πταίσματα.

Μηδείς φοβείσθω θάνατον.

Ανέστη Χριστός, και νεκρός ουδείς επί μνήματος!

[Αρχιμ. Βασιλείου, Απολυτίκιον. Ι.Μ. Ιβήρων 2011, σ. 52]

Ψευδαίσθηση

2011-04-19T13:24:00.000-07:00

‘Μόλις πιστέψης ότι είσαι κάτι στην αρετή ή στη γνώση, τότε τα χάνεις όλα και γίνεσαι αφορμή μολύνσεως, άσχετα αν νομίζης εσύ—ή και κάποιοι άλλοι—ότι είσαι υπόδειγμα αρετής και ανανεώσεως της πνευματικής ζωής’

[Αρχιμ Βασιλείου. Απολυτίκιον. Ι.Μ. Ιβήρων 2011, σελ. 23].

Λαός και κυβερνήτες

2011-03-14T15:25:00.001-07:00

Για να υπάρχουν καλοί κυβερνήτες, πρέπει και ο λαός να είναι καλός, αφού από τον λαό βγαίνουν και ο λαός τους διαλέγει και τους ψηφίζει. Επομένως έχει μεγάλη σημασία ο λόγος της Γραφής: ‘Εν τω αγαπήσαι Κύριον τον λαόν αυτού έδωκέ σε επ’ αυτούς βασιλέα’ (Β' Παραλειπ. β΄11). Όταν ο Θεός αγαπά τον λαό του, του δίνει άξιους κυβερνήτες. Και για να αγαπήσει ο Θεός τον λαό, πρέπει να γίνει και ο λαός, λαός του Θεού, που θα είναι αφοσιωμένος σ’ Αυτόν και θα βαδίζει σύμφωνα με τα προστάγματά Του.

[Αρχιμ. Γ. Μπίζα. Ο πιο σοφός άρχοντας του κόσμου (ο Σολομών).

Εκδόσεις Σωτήρ 2010, σ. 124]

Κατάνυξη

2011-03-08T13:27:00.000-08:00

‘Εν τω επικαλείσθαι με εισήκουσάς μου, ο Θεός της δικαιοσύνης μου, εν θλίψει επλάτυνάς με’

‘Απόστητε απ’ εμού πάντες οι εργαζόμενοι την ανομίαν, ότι εισήκουσε Κύριος της φωνής του κλαυθμού μου’

‘Φώτισον τους οφθαλμούς μου μήποτε υπνώσω εις θάνατον’

‘Αι θλίψεις της καρδίας μου επληθύνθησαν, εκ των αναγκών μου εξάγαγέ με’

‘Συ ει ο υπερασπιστής μου, Κύριε, εις χείρας σου παραθήσομαι το πνεύμα μου’

‘Μεθ’ ημών ο Θεός, γνώτε έθνη και ηττάσθε, ότι μεθ’ ημών ο Θεός’

‘Κύριε των δυνάμεων, μεθ’ ημών γενού, άλλον γαρ εκτός σου βοηθόν εν θλίψεσιν ουκ έχομεν, Κύριε των δυνάμεων, ελέησον ημάς’.

[Ακολουθία του Μεγάλου Αποδείπνου]

Το περιεχόμενο της πίστης

2011-02-25T13:56:00.000-08:00

‘Η πίστη της Εκκλησίας αναφέρεται σε πραγματικά πρόσωπα και γεγονότα. Αυτό πρέπει πάντα να τονίζεται, και μάλιστα περισσότερο στον καιρό μας. Ούτε σε ιδέες πιστεύομε ούτε σε φιλοσοφικές θεωρίες και προκατασκευασμένα συστήματα, αλλά σε πρόσωπα και γεγονότα. Στο Θεό, που είναι τα υπερύμνητα πρόσωπα της Αγίας Τριάδος, και στα όσα έκαμε «ο Πατήρ δι’ Υιού εν Αγίω Πνεύματι», πρώτα στη δημιουργία του κόσμου κι ύστερα στην οικονομία της σωτηρίας του κόσμου. Αυτό το ‘πρώτα’ και το ‘ύστερα’ για το Θεό δεν φανερώνουν βέβαια χρονολογική σειρά, γιατί ενώπιον του Θεού τα πάντα είναι ενεστώτα και παρόντα, κι εκείνα που έγιναν κι εκείνα που θα γίνουν, όλα ο Θεός τα βλέπει να γίνονται τώρα’.

[Επισκόπου Διονυσίου Ψαριανού. Η Θεία Λειτουργία.
Αποστολική Διακονία 1986, σελ. 329]

Ονόματα και πρόσωπα

2011-02-12T11:07:00.000-08:00

Σε μια ευχή της Πεντηκοστής, όταν ο ιερέας εύχεται για την ανάπαυση των ‘κεκοιμημένων’, μέσα στα άλλα λέει: ‘και κατάταξον τα πνεύματα αυτών και τα ονόματα εν βίβλω ζωής’. Η Εκκλησία δεν είναι μάζα και ανώνυμο κοπάδι, αλλά κοινωνία προσώπων και αδελφών, γνωστών με τα ονόματά τους. Τίποτα δεν είναι τόσο δικό μας και τίποτ’ άλλο δεν παίρνουμε μαζί μας, φεύγοντας από τούτο τον κόσμο, παρά ο καθένας το όνομά του. Και των ‘ζώντων’ και των ‘κεκοιμημένων’ τα ονόματα είναι γραμμένα στο βιβλίο του Θεού, και η Εκκλησία μας μνημονεύει με τα ονόματά μας κάθε φορά. Αυτό μας φέρνει πολύ κοντά και με τους ‘ζώντας’ και με τους ‘κεκοιμημένους’.

[Επισκόπου Διονυσίου Ψαριανού. Η Θεία Λειτουργία.
Αποστολική Διακονία 1986, σελ. 228]

Ανίερη συμμαχία

2011-02-06T13:05:00.000-08:00

Πριν από περίπου 30 χρόνια κυκλοφόρησε ευρέως μια θεωρία που υποστήριζε (αν θυμάμαι καλά) ότι η δημοκρατία έχει τρεις πυλώνες, τρία φρούρια: το Κοινοβούλιο, τον συνδικαλισμό και την τοπική αυτοδιοίκηση. Δεν γνωρίζω αν και πόσο η θεωρία αυτή έχει επιστημονική βάση. Η εμπειρία όμως μας δείχνει ότι στην Ελλάδα τα τρία αυτά φρούρια όχι μόνο δεν προστάτευσαν τη δημοκρατία αλλά αντίθετα τη διέλυσαν, τη χρεοκόπησαν και την έριξαν στο χάος.

Τα κόμματα με τη δράση τους στο Κοινοβούλιο, τα συνδικάτα στους χώρους εργασίας και οι τοπικοί άρχοντες στους δήμους και στις κοινότητες δημιούργησαν σιγά σιγά μια συμμαχία, άλλοτε ρητή, άλλοτε σιωπηρή, με σκοπό την αλληλοεξυπηρέτηση των συμφερόντων και την αλληλοκάλυψη των παρανομιών. Μοιραία ανέχθηκαν και με τη συμπεριφορά τους ενθάρρυναν τη διαφθορά στον δημόσιο βίο, η οποία ταχύτατα επεκτάθηκε σε όλα τα επίπεδα της ιεραρχίας και σε όλες τις κρατικές δραστηριότητες.

[Θ. Λιανός. Το τέλος μιας ανίερης συμμαχίας. ΒΗΜΑ 6/2/2011]

Ο επίκαιρος Μακρυγιάννης

2011-01-09T12:45:00.000-08:00

Αν μας έλεγε κανένας αυτείνη την λευτεριά όπου γευόμαστε, θα παρακαλούσαμε τον Θεόν να μας αφήση εις τους Τούρκους άλλα τόσα χρόνια, όσο να γνωρίσουν οι άνθρωποι τι θα ειπή πατρίδα, τι θα ειπή θρησκεία, τι θα ειπή φιλοτιμία, αρετή, τιμιότη. Τις πρόσοδες της πατρίδας τις κλέβομεν, από υποστατικά δεν της αφήσαμεν τίποτας, σε “πηρεσίαν να μπούμεν”, ένα βάνομεν εις το ταμείον, δέκα κλέβομεν…

Αγοράζομεν πρόσοδες, τις τρώμε όλες. Χρωστούν είς το Ταμείον δεκαοχτώ ΄κατομμύρια ο ένας και ο άλλος. Οι αγωνισταί, οι περισσότεροι και οι χήρες κι αρφανά δυστυχούν. Πολυτέλεια και φαντασία – γεμίσαμαν πλήθος πιανοφόρια και κιθάρες. Οι δανεισταί μας ζητούν τα χρήματα τους, λεπτό δεν τους δίνομεν από αυτά – κάνουν επέμβασιν εις τα πράγματά μας. Και ποτές δεν βρίσκομεν ίσιον δρόμον. Πως θα σωθούμε εμείς μ’ αυτά και να σκηματιστούμεν εις την κοινωνίαν του κόσμου ως άνθρωποι; Ο Θεός ας κάμη το έλεός του να μας γλητώση από τον μεγάλον γκρεμνόν όπου τρέχομεν να τζακιστούμεν.

[Στρατηγός Μακρυγιάννης, αντιγραφή
από την ιστοσελίδα 'Ενωμένη Ρωμηοσύνη']

Δώρα από το παρελθόν

2011-01-02T13:27:00.000-08:00

«Είμαστε παιδιά που μεγαλώσαμε συγκατοικώντας με παππούδες και γιαγιάδες, ίσως ακόμη και με θείους και θειάδες, συχνά με προσωπικό ή και νταντάδες. Τα άτομα αυτά κατείχαν κλιμακωτά και διαφοροποιημένες θέσεις ποικίλου κύρους. Αρχίζοντας από το δυσθεώρητο ύψος όπου έστεκε ο Θεός,η Πατρίδα και - σχεδόν μαζί τους- οι γονείς, ακολουθούσαν πρόσωπα τα οποία είχαν όλα το δικαίωμα να μας νουθετούν. Εξ αυτών μερικά είχαν επιπροσθέτως το δικαίωμα και να μας τιμωρούν, ενώ τα ίδια αυτά πρόσωπα αλλού είχαν την ανάγκη ακόμη κι ενός μικρού παιδιού.

Το αίσθημα της ασφάλειας, ο σεβασμός στον κόπο του άλλου- αυτό εμείς τότε το μαθαίναμε αυτομάτως. Οι δουλειές του σπιτιού δεν είχαν τελειωμό, οι εξωτερικές δουλειές επίσης. Οι γονείς δεν δίσταζαν να βάλουν τα παιδιά τους να βοηθήσουν- στις αγροτικές οικογένειες τα παιδιά δούλευαν σαν μεγάλοι και συχνά απάνθρωπα. Σήμερα ένα πλήθος πράγματα γίνονται άκοπα και ο καθημερινός μόχθος των γονιών καθόλου δεν υμνείται- δεν αναφέρεται καν στο παιδί - ούτε ακόμη περισσότερο του αναφέρεται ποτέ τίποτα για το τι χρωστάει στους γονείς του.

Το περίεργο είναι ότι κάτι μεταξύ δειλίας και αιδημοσύνης εμποδίζει τους γονείς να λένε πως και η καρδιά στεγνώνει,πως γίνεται κι αυτή έρημη χώρα όταν δεν την ποτίζουν αισθήματα αγάπης και σεβασμού- και ανάμεσά τους ο σεβασμός στον κόπο του άλλου. Και πρώτα απ΄ όλα στον κόπο των γονιών τους.

Η αγάπη του Θεού, που τότε κανείς δεν διενοείτο να αμφισβητήσει, ακριβώς όπως και τα καθήκοντα προς την πατρίδα, το αίσθημα της ασφάλειας, η ποικιλία των χώρων, ο σεβασμός στον κόπο του γονιού, η συμμετοχή του κάθε μέλους της οικογένειας στον κοινό αγώνα για τον επιούσιο και για την κοινωνική εκτίμηση, η συνείδηση της ποικιλίας των ιεραρχιών στη ζωή και στην κοινωνία που τα παιδιά λάβαιναν εξαρχής, αυτά κι ίσως μερικά άλλα μάς ετοίμαζαν καλύτερα για τον κόσμο που θα συναντούσαμε βγαίνοντας από τα σπίτια και τα σχολεία μας. Ρητό ή απόφθεγμα που να υποδηλώνει τα δικαιώματά μας δεν νομίζω να άκουσα ποτέ μου.

Εκείνες οι γενεές, αυτοί που βρέθηκαν μεταπολεμικά νέοι, αυτοί ήταν που με την άπειρη δουλειά τους έφεραν μια Ελλάδα όπου τα μισά χωριά ήταν καμένα, όπου δεν είχε απομείνει ούτε γέφυρα,ούτε λιμάνι, ούτε πλοίο, ούτε εργοστάσιο, ούτε καν μουλάρι, την έφεραν λοιπόν τη ρημαγμένη εκείνη Ελλάδα, την ξανάστησαν στα πόδια της».

[Από το βιβλίο της Αθηνάς Κακούρη "Με τα χέρια σταυρωμένα".
Το παράθεμα είναι του Γιάννη Μαρίνου από το ΒΗΜΑ]

Προφητεία

2010-12-24T05:26:00.000-08:00

‘Είπε ο Δανιήλ στον Ναβουχοδονόσορα: Βασιλιά, εσύ κοίταζες, και είδες μπροστά σου ένα άγαλμα μεγάλο, με φοβερή όψη. Το άγαλμα είχε κεφάλι από καθαρό χρυσάφι, χέρια και στήθος και μπράτσα ασημένια, κοιλιά και μηρούς χάλκινους, κνήμες σιδερένιες, και πόδια μισά σιδερένια και μισά πήλινα. Κοίταζες ώσπου αποσπάσθηκε ένας βράχος από κάποιο βουνό χωρίς χέρι ανθρώπου και χτύπησε το άγαλμα πάνω στα πόδια τα σιδερένια και πήλινα, και τα έκανε σκόνη. Και τότε διαλύθηκαν δια μιας ο πηλός, το σίδερο, ο χαλκός, το ασήμι, το χρυσάφι, κι έγιναν σαν τη σκόνη στο θερινό αλώνι. Και τα πήρε ο άνεμος και τα σκόρπισε και δεν βρέθηκαν πουθενά. Κι ο βράχος που χτύπησε το άγαλμα έγινε βουνό μεγάλο και κάλυψε όλη τη γη. Αυτό είναι το όνειρο, και θα πούμε στο βασιλιά την εξήγησή του. Ο Θεός του ουρανού θα στήσει μια βασιλεία που δεν θα καταστραφεί στον αιώνα, και η βασιλεία αυτή δεν θα υποταγεί σε κανένα άλλο λαό. Και θα αυξηθεί στους αιώνες με τον τρόπο που είδες ότι αποσπάσθηκε βράχος από το βουνό χωρίς χέρι ανθρώπινο, και διέλυσε τον πηλό, το σίδερο, τον χαλκό, το ασήμι, το χρυσάφι. Ο μεγάλος Θεός γνωστοποίησε στον βασιλιά όσα πρόκειται να γίνουν στο μέλλον, και το όνειρο είναι αληθινό, και η εξήγησή του αξιόπιστη’.

[Δανιήλ 2: 31-36, 44-45].

Ευτυχία

2010-12-10T21:39:00.000-08:00

Ήταν που λέτε κάποτε ένα βασιλιάς που αρρώστησε βαριά. Τόσο βαριά αρρώστησε που έταξε το μισό του βασίλειο σε όποιον θα τον γιάτρευε. Όσο όμως κι αν προσπάθησαν οι γιατροί, οι σοφοί και οι μάγοι κανείς δεν κατάφερε να τον γιατρέψει. Μια μέρα ένας γέρο σοφός αποφάνθηκε πως ο βασιλιάς θα γίνει καλά αν φορέσει το πουκάμισο του πιο ευτυχισμένου ανθρώπου που ζούσε στο βασίλειο. Ξαμολήθηκαν στρατιώτες, αυλικοί και ο γιος του ο μονάκριβος να βρουν τον πιο ευτυχισμένο άνθρωπο του βασιλείου. Όσο όμως κι αν έψαξαν πουθενά δεν τον απάντησαν. Ο ένας ήταν γερός αλλά φτωχός. Ο άλλος ήταν πλούσιος αλλά άρρωστος. Ο τρίτος ήταν και γερός και πλούσιος αλλά είχε κακιά γυναίκα. Ο τέταρτος ήταν και γερός και πλούσιος και καλή γυναίκα είχε αλλά είχε κακά παιδιά και πάει λέγοντας. Δεν υπήρχε άνθρωπος που να μην έχει ένα τουλάχιστον παράπονο από τη ζωή του. Μια μέρα όμως το βασιλόπουλο περνώντας με τους στρατιώτες του μέσα από ένα δάσος άκουσε από το ανοιχτό παραθύρι μιας καλύβας μια φωνή να λέει: Δόξα τω Θεώ, σήμερα δούλεψα, κουράστηκα, έφαγα, ας κοιμηθώ τώρα. Χάρηκε το βασιλόπουλο που επιτέλους βρήκε έναν ευτυχισμένο άνθρωπο και διέταξε αμέσως τους στρατιώτες του να μπουν στο καλύβι και δίνοντας στον άνθρωπο όσα φλουριά επιθυμούσε να πάρουν το πουκάμισό του. Μπήκαν οι στρατιώτες στο καλύβι, αλλά ο άνθρωπος ήταν τόσο φτωχός που... δεν είχε ούτε πουκάμισο...

[Από το ιστολόγιο 'Ψυχή μου' της Βασιλικής Νευροκοπλή]

Δε θέλω του κισσού

2010-12-07T06:52:00.000-08:00

Δε θέλω του κισσού το πλάνο ψήλωμα
Σε ξένα αναστυλώματα δεμένο.
Ας είμαι ένα καλάμι, ένα χαμόδεντρο,
Μα όσο ανεβαίνω μόνος ν’ ανεβαίνω.

Δε θέλω του γυαλιού το λαμπροφέγγισμα
Που δείχνεται άστρο με του ήλιου τη χάρι.
Θέλω να δίνω φως από τη φλόγα μου,
Κι ας είμαι κι ένα ταπεινό λυχνάρι.

[Γ. Δροσίνης, από τη συλλογή ‘Φωτερά Σκοτάδια’, 1915]

Ακολουθία του Όρθρου

2010-11-30T13:41:00.000-08:00

Ιουλιανό Ημερολόγιο, 3η Οκτωβρίου 2010. Ώρα βυζαντινή.

Ακόμη σκοτάδι. Το σήμαντρο ήχησε στο Περιβόλι. Η προσέλευση των μοναχών βουβή. Η κίνησή τους στο λιθόστρωτο αμετανόητη ευθεία. Μαζί τους, την ίδια πορεία προς το παρεκκλήσι της Μονής, ακολουθούσαν κάποτε ο Μάξιμος ο Γραικός και ο Γρηγόριος Παλαμάς. Σκυμμένος στο θυσιαστήριο ο Γέροντας Εφραίμ. Η κόγχη του Αγίου Βήματος κρυμμένη στο ίδιο επίπεδο με τον υπόλοιπο χώρο, προσπαθεί να κρατήσει τον ήχο μέσα της. Ο ιερέας το σέβεται. Μέγιστη η ανοχή της για το φως από ένα και μόνο κερί. Το άλλο, μπροστά στους ψάλτες, αρκεί για να τους θυμίσει τα χορικά. Και όμως, η ανταύγαση στα σεμνά, αδύνατα πρόσωπά τους σαν να προέρχεται από κάτι πιο φωτεινό. Ψάλλουν συνειδητά σε υποβλητική βυζαντινή ομοφωνία. Η μάθηση στην ερμηνεία των σημείων πολύ παλιά, από τον Ιωάσαφ Δομέστικο Βατοπεδίου. Οι μελωδίες τους κατακλύζουν το προσωπικό αθέατο. Ο ιερέας εξέρχεται και θυμιά κατά την τάξιν. Εύκολα ανιχνεύσιμη η αναξιότητά μας. Το θυμίαμα, διακριτική υπόμνηση εξαιρετικής ευωδίας, παρασύρει προς τα άνω. Η ακολουθία έγινε πράξη ψυχική. Έξω ανατέλλει. Κι όμως, μέσα δεν ήταν ποτέ σκοτάδι. Τα ψηλόλιγνα παράθυρα επιτρέπουν στο φως να χωρέσει, όχι να εισβάλει. Το παρεκκλήσι μικρό, μα μέσα του στρατιές αγίων, η ίδια η Θεοτόκος και αιώνες θείας λειτουργίας. Το Άκτιστο έχει εισχωρήσει στο κτιστό. Τα χρώματα στις τοιχογραφίες συμφιλιώθηκαν εδώ και χρόνους και υποτάχθηκαν στις μορφές. Η μεγάλη τέχνη των Παλαιολόγων. Όψεις αγίων βαθυστόχαστες, με βλέμμα λαμπερό. Μόνο εδώ η έλλειψη φωτός αποκαλύπτει, σε κάνει να βλέπεις περισσότερα. Γύρω στα στασίδια οι μοναχοί. Η στάση τους διακριτική, αμίλητη. Το πρόσωπο μαρτυρά τη μοναχική πορεία, την προσήλωση στο Μυστήριο. Απόλυσις. Το προσφερόμενο στη χούφτα αντίδωρο και ο αγιασμός, τα ύστατα δώρα στο Σώμα.

Τρίτη 19η Οκτωβρίου (επιστροφή στο Γρηγοριανό Ημερολόγιο). Ώρα αιχμής.

Στο ραδιόφωνο του ταξί γνωστός δημοσιογράφος αναφέρει ότι υπάρχει «σκάνδαλο Βατοπεδίου», διότι έτσι θεωρεί η πλειοψηφία της κοινής γνώμης (!).

Φώτιος Α. Σταθόπουλος - Δικηγόρος, Αθήνα

[Επιστολή στην Καθημερινή 30/11/2010]

Ο Άγιος προς τον Θεό

2010-10-28T08:50:00.000-07:00

Κάποιος Ιλλούστριος, αξιωματούχος που ήταν προϊστάμενος στον ναό του Αγίου, ήταν πολύ ενάρετος άνθρωπος. Αυτός, τον καιρό του πολέμου των Αβάρων επί βασιλέως Μαυρικίου, είδε (σε όραμα) δυο μεγαλόπρεπους άνδρες που ήρθαν στο ναό και ζήτησαν τον υπηρέτη να τους παρουσιάσει στον κύριο του οίκου. Καθώς εκείνος τους έμπασε στο ναό, εμφανίσθηκε από τη λάρνακά του ο Άγιος και τους ρώτησε τι επιθυμεί ο Βασιλεύς. Εκείνοι του αποκρίθηκαν ότι ο Βασιλεύς διατάζει την αγιωσύνη σου να αφήσεις την πόλη και να πας προς εκείνον, διότι η πόλη θα πέσει στους εχθρούς. Όταν άκουσε τα λόγια αυτά, ο Άγιος δάκρυσε και έγειρε το κεφάλι και έμεινε πολλή ώρα άφωνος από το βάρος της λύπης για όσα άκουσε, και ο υπηρέτης είπε στους δυο άνδρες: «Αδελφοί, αν ήξερα ότι η παρουσία σας θα δυσαρεστούσε τόσο πολύ τον κύριό μου, δεν θα σας οδηγούσα σ’ αυτόν». Και τότε μόνο ο Άγιος είπε: «Αλήθεια, αυτό θέλησε; Αυτό επιθυμεί ο Κύριος και Δεσπότης των όλων, μια τέτοια πόλη που την εξαγόρασε με το αίμα του να την αφήσει στα χέρια εκείνων που δεν τον γνωρίζουν;»

Όταν εκείνοι απάντησαν ότι αυτό ήταν το θέλημά του, ο συμπαθέστατος Μάρτυρας τους είπε να πάνε την ακόλουθη απόκριση στον Δεσπότη: «Γνωρίζω τους οικτιρμούς σου, φιλάνθρωπε Κύριε, ότι πάντα νικούν την αγανάκτησή σου, που την υποδαυλίζουν οι αμαρτίες μας. Γνωρίζω ότι συ έδωσες τη ζωή σου για τους αμαρτωλούς κι έχυσες το αίμα σου γι’ αυτούς, και ότι η καλοσύνη σου δεν εμποδίζεται από τις αμαρτίες μας. Κι επειδή έβαλες κι εμένα φύλακα αυτής της πόλης, θα μιμηθώ εσένα τον Δεσπότη: θα θυσιάσω την ψυχή μου γι’ αυτούς, κι αν χαθούν θα χαθώ μαζί τους, διότι η πόλη επικαλείται το όνομά σου και οι άνθρωποί της δεν απομακρύνθηκαν από σένα, αν και αμάρτησαν, και διότι συ είσαι Θεός των μετανοούντων». Και τότε οι άνδρες είπαν: «Αυτά να πούμε στον Βασιλέα που μας έστειλε;», κι εκείνος απάντησε «Αυτά να πείτε», και μόλις τα είπε ξαναγύρισε στο κοιμητήριό του και έκλεισε το ιερό κιβώτιο μπροστά στους αγγελιοφόρους, που αναχώρησαν.

Όταν είδε και άκουσε αυτά ο ιερός Ιλλούστριος, βγήκε αμέσως και έτρεξε να ενθαρρύνει όσους είχαν μείνει στην πόλη, που ήσαν κατατρομαγμένοι από την προηγηθείσα λοιμώδη νόσο και την έφοδο των εχθρών και βρίσκονταν σε αμηχανία και αδράνεια, και τους έπεισε ότι ο Άγιος είναι μαζί τους και ότι θα σωθούν με τη δική του πρεσβεία. Και αυτό απέδειξε στη συνέχεια η εξέλιξη των γεγονότων.

[Από την αφήγηση του Συμεών του Μεταφραστού για τον Άγ. Δημήτριο, όπως παρατίθεται στο Μηναίο του Οκτωβρίου, σε ελεύθερη διασκευή]

Άρνηση για κατάκριση

2010-08-27T07:36:00.000-07:00

Ένας υπεύθυνος άνθρωπος αντιλαμβάνεται την ύπαρξη εκφυλιστικών καταστάσεων όχι ως αφορμή καταγγελίας των άλλων ή ως απόδειξη της δύναμης του κακού, αλλά ως ευκαιρία ανάληψης ευθυνών, αφού δεν έχει καταφέρει να βιώσει την αρετή σε τέτοιο βαθμό που να μπορεί να επηρεάσει θετικά τον περίγυρό του.
Η άρνηση για κατάκριση είναι μια συνειδητή επιλογή, λόγω μιας βαθύτερης κατανόησης που γνωρίζει να διακρίνει τις πράξεις και την συμπεριφορά των ανθρώπων από το ίδιο το ανθρώπινο πρόσωπο. Η μη κατάκριση αφορά το πρόσωπο του άλλου ανθρώπου και όχι τις πράξεις ή τις διαμορφωμένες καταστάσεις.

[Δ. Καραγιάννης. Ρωγμές και αγγίγματα.
Εκδόσεις Αρμός 2005, σ. 186]

Χάρη και ελευθερία

2010-08-13T03:02:00.000-07:00

Η ζωή του πιστού είναι η ζωή της χάρης του Θεού επάνω του. Ο αληθινός πιστός είναι ο χαριτωμένος άνθρωπος. Εδώ βέβαια γεννιούνται κάποια ερωτήματα. Ποια είναι η θέληση του ανθρώπου μέσα στη θεία χάρη; Ποια είναι τα όρια της ελευθερίας του ανθρώπου μέσα στη βουλή του Θεού; Γιατί η βουλή του Θεού είναι «πάντας ανθρώπους σωθήναι», να σωθούν με τη χάρη του όλοι οι άνθρωποι. Μπορούμε επιγραμματικά να πούμε ότι ο Θεός θέλει να σωθούν όλοι, και σώζονται όσοι θέλουν. Ο άγιος Μάξιμος Ομολογητής το διατυπώνει έτσι, ότι ο άνθρωπος σώζεται «δια της χάριτος του Θεού και δια της οικείας φιλοπονίας και σπουδής». Πάει να πει πώς το έργο του Θεού για τη σωτηρία του ανθρώπου εξαρτάται από τη συνεργασία του ανθρώπου: εκείνο που δίνει έτοιμο ο Θεός να απλώσει ο άνθρωπος και να το πάρει. Ο Θεός εδημιούργησε τον άνθρωπο μόνος του, αλλά δεν μπορεί να τον σώσει μόνος του: έτσι κανένας δεν είναι που θέλει να σωθεί και δεν σώζεται.

[Επισκόπου Διονυσίου Ψαριανού. Η Θεία Λειτουργία.
Αποστολική Διακονία 1986, σελ. 95-96]

Ευκρασία των αέρων

2010-08-09T06:30:00.000-07:00

Φοβούμαστε πως το μεγάλο πλήθος των ανθρώπων, όσοι αφήκαν τα χωράφια και συγκεντρώθηκαν στις πόλεις κι όσοι παράτησαν τη γεωργία και μαζεύτηκαν στα βιομηχανικά κέντρα, φοβούμαστε λοιπόν πως δεν καταλαβαίνουν πια τι πάει να πει ευκρασία αέρων, ευφορία των καρπών της γης και καιροί ειρηνικοί. Οι τωρινοί άνθρωποι, που στιβάχτηκαν στις τσιμεντένιες πολυκατοικίες των πόλεων και δεν βλέπουν ήλιο και δεν πατούν χώμα, μιλάνε και μαλλώνουν για κάποιους χώρους μέσα στην πόλη, που τους ονομάζουν "πνεύμονες"... Ο άνθρωπος που ζει έξω από τις μεγάλες πόλεις και τα βιομηχανικά κέντρα αισθάνεται τον Θεό πολύ πιο κοντά του. Τον βλέπει μέσα στα έργα του, την ημέρα, τη νύχτα, τη βροχή, τον ήλιο, τη βλάστηση και την καρποφορία της γης. Η ζωή του και ο κόπος του είναι μια συνεργασία με τα φυσικά φαινόμενα, πίσω από τα οποία είναι η πατρική πρόνοια του Θεού. Η επιστήμη λέει για φυσικούς νόμους, σύμφωνα με τους οποίους γίνονται όσα γίνονται στην υλική κτίση. Μα είναι αλήθεια πως πίσω απο τους λεγόμενους φυσικούς νόμους είναι ο Λόγος του Θεού, "δι' ου τα πάντα εγένετο" και εξακολουθούν να γίνονται. Δεν είναι αυταπάτη ούτε πλάνη, αλλά θεία πραγματικότητα και βέβαιη ελπίδα, όταν η σύναξη της Εκκλησίας δέεται και ζητάει από τον Κύριο να λειτουργήσουν ευεργετικά οι φυσικοί νόμοι, για την καρποφορία της γης. "Υπέρ ευκρασίας αέρων, ευφορίας των καρπών της γης, και καιρών ειρηνικών...".

[Επισκόπου Διονυσίου Ψαριανού. Η Θεία Λειτουργία.
Αποστολική Διακονία 1986, σελ. 70-72]

Ορθόδοξη ευσέβεια

2010-08-07T12:12:00.000-07:00

Θα μπορούσαμε να συνοψίσουμε την ορθόδοξη ευσέβεια σε τρία πράγματα, στο συναξάρι, στο τροπάρι και στο εικόνισμα. Αυτά τα τρία είναι το τρίπτυχο της ορθόδοξης ευσέβειας. Το συναξάρι είναι η εν Χριστώ ζωή και πείρα των Αγίων. Το τροπάρι είναι ο ύμνος και η ιερή ψαλμωδία στη σύναξη της Εκκλησίας. Ό,τι μας πλημμυράει μέσα μας, που δεν μπορούμε να το εκφράσουμε καλύτερα, στη συντροφιά μας και στη σύναξη της Εκκλησίας, το κάνουμε άσμα και τραγούδι και με μια καρδιά και μ' ένα στόμα το λέμε στο Θεό. Και το εικόνισμα, έτσι καθώς το βλέπει και το προσκυνάει ο ορθόδοξος, όχι ειδωλολατρικά, αλλά τιμητικά για το εικονιζόμενο πρόσωπο, είναι η έκφραση και η φανέρωση της ορθόδοξης ευσέβειας... Όταν λέμε για συναξάρι και για τροπάρι και για εικόνισμα, δεν μιλάμε για καλλιτεχνικά αντικείμενα θρησκευτικής τέχνης, αλλά για ιερά αντικείμενα εκκλησιαστικής λατρείας. Η ορθόδοξη λοιπόν ευσέβεια δεν χωρίζεται από την Εκκλησία, την ιερωσύνη και τη θεία Λειτουργία.

[Επισκόπου Διονυσίου Ψαριανού. Η Θεία Λειτουργία.
Αποστολική Διακονία 1986, σελ. 47-48]

Αρχαία σοφία

2010-07-29T12:51:00.000-07:00

«Πρεσβύτατον των όντων θεός, αγέννητον γαρ.
Κάλλιστον κόσμος, ποίημα γαρ θεού.
Μέγιστον τόπος, άπαντα γαρ χωρεί.
Τάχιστον νους, δια παντός γαρ τρέχει.
Σοφώτατον χρόνος, ανευρίσκει γαρ πάντα».

[Θαλής ο Μιλήσιος]

Παραινέσεις πατερικές

2010-07-16T14:29:00.000-07:00

Είπεν ο αββάς Ησαΐας ο πρεσβύτερος ότι: «Έλεγέ τις των πατέρων ότι οφείλει κτήσασθαι ο άνθρωπος προ πάντων το εις Θεόν πιστεύειν και επιποθείν τον Θεόν αδιαλείπτως και την ακακίαν και το μη ανταποδιδόναι κακόν αντί κακού, και την κακοπάθειαν και την ταπεινοφροσύνην και την αγνείαν και την φιλανθρωπίαν και την αγάπην εις πάντας και την υποταγήν και την πραότητα και την μακροθυμίαν και την υπομονήν και επιθυμίαν αγίαν εις Θεόν. Και το συνεχώς παρακαλείν τον Θεόν μετά πόνου καρδίας και αγάπης αληθινής προς το μη ατενίσαι εις τα οπίσω και το προσέχειν εις τα επερχόμενα και το μη πεποιθέναι επί τη αγαθοεργία εαυτού, ήτοι λειτουργία, και το παρακαλείν την βοήθειαν του Θεού για τα επερχόμενα αυτώ καθ’ εκάστην αδιαλείπτως».

[Το Μέγα Γεροντικόν, τόμος Α’, Πανόραμα 1994, σ. 56 (Α28)]

Ευτυχία και πίστη

2010-06-20T14:13:00.000-07:00

"Τελευταία αιτία της νέκρωσης της πίστης μέσα μας είναι η ευτυχία. Μόνο μεγάλες και δυνατές ψυχές στέκουν και στην ευτυχία με πρόσωπο στραμμένο προς τον Θεό... Η γήινη ευτυχία σε πολλούς παίρνει τα μυαλά και σκληραίνει την καρδιά. Άραγε μπορεί να υπάρχει μεγαλύτερη δυστυχία απ' αυτή την "ευτυχία"; Πρέπει να έχουμε θάρρος στην ευτυχία, όπως και στη δυστυχία. Χρειάζεται θάρρος για να μη παραδοθείς ούτε στην ευτυχία ούτε στη δυστυχία. Σ' όποιον η ευτυχία γίνεται είδωλο, σ' αυτόν ο Θεός σταματά να είναι Θεός... Όποιος νομίζει ότι τα άκρα του κόσμου βρίσκονται στον ορίζοντα της ευτυχίας του, τούτος αγκαλιάζει με τα χέρια του μια ψευδαίσθηση από καπνό. Όποιος μπορεί να γιορτάζει την ευτυχία του εκτός Θεού και χωρίς Θεό, τούτος βιώνει τη σιωπή πριν από την καταστροφή και γελά με γέλιο που θα παγώσει. Διότι όσο η ευτυχία κατοικεί σ' ένα σπίτι, τόσο η δυστυχία στέκει μπροστά στην πόρτα και περιμένει τη σειρά της".

[Αγ. Νικολάου Βελιμίροβιτς. Αργά βαδίζει ο Χριστός.
Εκδόσεις Εν Πλω, Αθήνα 2008, σελ. 166-168]

Ευθύνη και έλεγχος

2010-06-15T14:10:00.000-07:00

Ο Κύριος δεν επηρεάζεται από πρόσωπα και δεν μεροληπτεί. Ελέγχει βασιλείς και υπηκόους, αξιωματούχους και υπηρέτες, πλουσίους και φτωχούς, σοφούς και αγραμμάτους. Όλοι μπροστά του είμαστε ίσοι, και όλους μας ελέγχει δίκαια και αμερόληπτα. Αλλά και όλοι πρέπει να δεχόμαστε τον έλεγχό του με ταπείνωση και υποταγή. Κι ας μη νομίζουμε ότι το αξίωμα ή η κοινωνική θέση ελαττώνουν το βάρος της αμαρτίας και τον βαθμό της ενοχής. Αντίθετα, όσο ψηλά στεκόμαστε, τόσο μεγαλύτερη είναι η ενοχή μας, γιατί αμαρτάνοντας επηρεάζουμε με το κακό μας παράδειγμα πολύ περισσοτέρους αδελφούς μας απ’ ό,τι αν είμαστε ταπεινοί και άσημοι. Ας δεχόμαστε λοιπόν τον έλεγχο του Κυρίου, γιατί ο Κύριος δεν ελέγχει για να μας ταπεινώσει και να μας εξευτελίσει, αλλά για να μας τιμήσει και να μας υψώσει.

[Κων. Παπαγιάννης. Ομιλίες στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο.
Εκδόσεις Λυδία 2009, σελ. 152]

Παράπονο

2010-06-14T20:24:00.001-07:00

Το παράπονο είναι ένα κράμα επιθυμίας, θλίψης, ματαίωσης, πόνου, αδικίας δυσαρέσκειας, ευχαρίστησης, πίκρας και θυμού.
Το παράπονο διαβρώνει τα πάντα και οδηγεί σε μια οργισμένη ακινησία.
Το παράπονο τείνει στην ενοχοποίηση του άλλου και ο στόχος του δεν είναι τόσο η αποκατάσταση της σχέσης, όσο η φανέρωση της αδιαφορίας του άλλου.

[Δ. Καραγιάννης, Ρωγμές και Αγγίγματα,
Εκδόσεις Αρμός 2005, σ. 24]

Αμέλεια και απελπισία

2010-06-06T11:50:00.000-07:00

Στη ζωή του χριστιανού η απελπισία και η αμέλεια είναι καταστροφικές. Εκείνον που έπεσε σε αμάρτημα, η απελπισία δεν τον αφήνει να σηκωθεί, κι εκείνον που είναι όρθιος η αμέλεια τον κάνει να πέσει. Η απελπισία στερεί τον άνθρωπο από τα αγαθά που έχει αποκτήσει, η αμέλεια δεν τον αφήνει να απαλλαγεί από τα κακά που τον βαραίνουν. Η αμέλεια σε κατεβάζει και απ’ αυτούς τους ουρανούς, ενώ η απελπισία σε γκρεμίζει ολότελα στην άβυσσο της κακίας.

[Αγ. Ιωάννης Χρυσόστομος. Από την ανθολογία Θέματα ζωής,
τεύχος Β’, Ι. Μ. Παρακλήτου, 2006, σελ. 190]

Λανθασμένη υπερηφάνεια

2010-06-01T13:06:00.000-07:00

Κακό είναι βέβαια το να αμαρτάνει κανείς, πολύ χειρότερο όμως είναι το να καυχιέται για τα αμαρτήματά του. Γιατί αν η υπερηφάνεια ζημιώνει τον ενάρετο, αχρηστεύοντας την αρετή του, πολύ περισσότερο ζημιώνει τον αμαρτωλό, που καυχιέται για τα αμαρτήματά του, κάνοντας την ενοχή του βαρύτερη. Γι’ αυτό ο Κύριος λέγει: «Όταν κάνετε όλα όσα σας προστάζει ο Θεός, να λέτε 'Είμαστε ανάξιοι δούλοι'».

[Αγ. Ιωάννης Χρυσόστομος. Από την ανθολογία Θέματα ζωής,
τεύχος Β’, Ι. Μ. Παρακλήτου, 2006, σελ. 192]

Θαύματα

2010-05-24T12:50:00.001-07:00

"Εκείνος που έκανε κρασί κατά την ημέρα του συμποσίου, ο ίδιος το κάνει κάθε χρόνο στα αμπέλια. Γιατί, όπως μετεβλήθη σε κρασί το νερό που είχαν βάλει οι υπηρέτες στις υδρίες, κατά παρόμοιο τρόπο και το νερό που χύνεται από τα σύννεφα μεταβάλλεται σε κρασί με την ενέργεια του ίδιου του Κυρίου. Για το φαινόμενο αυτό δεν εκπληττόμαστε, γιατί γίνεται κάθε χρόνο. Και όμως θα έπρεπε να το προσέξουμε περισσότερο από εκείνο που έγινε στις υδρίες. Γιατί ποιος παρατηρεί τις ενέργειες του Θεού, με τις οποίες κυβερνάται και κατευθύνεται ολόκληρος ο κόσμος, και δεν εκπλήσσεται από τα θαύματα; Καταλαμβάνεται κανείς από δέος, όταν παρατηρεί τη ζωτική δύναμη ενός σπόρου, γιατί διακρίνει τη δύναμη που κρύβεται μέσα σ' αυτόν. Αφ' ότου όμως οι άνθρωποι παραμέλησαν τη μελέτη των έργων του Θεού, η οποία θα τους παρακινούσε κάθε μέρα να τον υμνούν ως δημιουργό, ο Θεός επεφύλαξε για τον εαυτό του την εκδήλωση μερικών εκτάκτων ενεργειών, που προκαλούν τον θαυμασμό των ανθρώπων και τους ξυπνούν από τον λήθαργο για να λατρεύσουν τον Θεό. Ανασταίνεται ένας νεκρός, και οι άνθρωποι θαυμάζουν. Γεννιώνται κάθε μέρα τόσοι άνθρωποι και κανένας δεν θαυμάζει. Αν όμως το σκεφθούμε βαθύτερα, θα δούμε ότι είναι πιο αξιοθαύμαστο το να έλθει κανείς στην ύπαρξη από την ανυπαρξία παρά το να επανέλθει στη ζωή".

[Ιερός Αυγουστίνος]

Μομφή και λύπη

2010-05-09T06:46:00.000-07:00

‘Η Εκκλησία, αδέλφια, έχει μόνο μομφή και λύπη για όλους εκείνους που δεν είναι μαθημένοι να εξεγείρονται εναντίον του κακού. Κανένα όφελος δεν έχει η Εκκλησία απ’ εκείνους που την αγαπούν, ενώ δεν μισούν το κακό. Κανένα όφελος δεν έχει η Εκκλησία από εκείνους που κάθε Κυριακή ανάβουν μεγάλα κεριά, ενώ ποτέ μέχρι τώρα δεν τιμώρησαν κάποια αμαρτία τους ή δεν συγχώρησαν τους άλλους. Καμία χαρά δεν αισθάνεται η Εκκλησία, όταν εμφανίζονται στις πρώτες σειρές, μπροστά από τους υπόλοιπους πιστούς, και ψέλνουν το χερουβικό και διαβάζουν το Σύμβολο της Πίστεως εκείνοι, που μόνο τα πόδια τους τούς κρατούν στην Εκκλησία, ενώ οι σκέψεις τους βρίσκονται στο χρηματιστήριο. Υπάρχουν άνθρωποι που νομίζουν ότι κάνουν τιμή στην Εκκλησία επειδή την επισκέπτονται... Για τέτοιους ανθρώπους η Εκκλησία έχει μόνο μομφή και οίκτο. Στην Εκκλησία κανένας δεν κάνει τιμή εκτός απ’ εκείνον ο οποίος εξεγείρεται εναντίον του κακού’.

[Αγ. Νικολάου Βελιμίροβιτς. Αργά βαδίζει ο Χριστός.
Εκδόσεις Εν Πλω, Αθήνα 2008, σελ. 53-54]

Ελπίδα

2010-04-24T07:57:00.000-07:00

Ένα γιγαντιαίο «Γιατί» κρέμεται πάνω από τα κεφάλια μας. Τόσο κοφτερό όπως η λεπίδα της λαιμητόμου της επανάστασης του 1789. Εντάξει. Το ξέρουμε. Το βιώνουμε. Το κουβεντιάζουμε. Το αναπαράγουμε. Πως οι μηχανισμοί είναι παράλυτοι. Το πολιτικό σύστημα διεφθαρμένο, ανίκανο, τελειωμένο. Πως με τη φιλαυτία και την αρχομανία τους μας πήραν στον λαιμό τους. Αλλά γιατί αντίδραση ελάχιστη έως καμία; Γιατί δεν ρισκάρουμε να σηκωθούμε από τον καναπέ και να βγούμε από το καφενείο; Επειδή είμαστε τρομοκρατημένοι από τη χρεοκοπία. Επειδή αντέχουμε. Επειδή κι εμείς είμαστε χαλασμένοι, παρηκμασμένοι, διεφθαρμένοι. Η αλήθεια είναι ανατριχιαστική. Μεγάλοι εκείνοι. Μικροί εμείς. Η κλίμακα αλλάζει. Η ουσία ίδια σε κάθε κατηγορία. Μεγαλοαπατεώνες εκείνοι. Μικροαπατεώνες εμείς. Μεγαλοφοροφυγάδες εκείνοι. Μικροφοροφυγάδες εμείς. Μεγαλοδιαπλεκόμενοι εκείνοι. Μικροδιαπλεκόμενοι εμείς. Μεγαλοβολεμένοι εκείνοι. Κουτσοβολεμένοι εμείς. Αφεντικά εκείνοι. Καμαριέρες εμείς. Με το χοντρό πορτοφόλι εκείνοι. Με το φιλοδώρημα εμείς. Πελατειακό το σύστημα της Πολιτείας. Το ανεχτήκαμε, το στηρίξαμε, το ψηφίσαμε. Μην πας μακριά. Η διαστροφή των αξιών είναι πολύ κοντά. Με τα χέρια μας τη φυτέψαμε μέσα μας. Από Πολίτης έγινες πελάτης. Από Πατρίδα κατάντησε μαγαζί η φτωχή Ελλάδα η μικρή. Ετσι αγοραία η συνείδηση. Εκμαυλισμένη η ηθική. Ετσι εξαγορά αντί για ιδεολογία. Ετσι δούναι και λαβείν αντί για έλεγχο και αληθινή πολιτική. Ετσι όσο πέφτουν εκείνοι τόσο γκρεμιζόμαστε κι εμείς. Οσο σαπίζει το σύστημα τόσο σαπίζουμε κι εμείς. Κοινή λογική. Η διαλεκτική της απόλυτης παρακμής. Βρωμάει το ψάρι από το κεφάλι. Βρωμάει και η ουρά που το κρατάει. Ας πούμε ότι διά μαγείας φεύγουν εκείνοι. Τι κάνουμε εμείς; Θα βγάλουμε νέα ονόματα με την ίδια λογική. Μόνο η χρεοκοπία θα μας σώσει από τη σαπίλα. Τα χάνω όλα για να κερδίσω την αυτοεκτίμησή μου, τον αυτοσεβασμό μου, την αξιοπρέπειά μου και τη μαγκιά μου. Υπάρχει ελπίδα. Πεθαίνω για να ζήσω μια αληθινή Ζωή!

[Δ. Δανίκας, ΤΟ ΒΗΜΑ 24/4/2010]

Δημιουργία

2010-04-01T07:18:00.000-07:00

Πάντα επίκαιρο το παρακάτω μεγαλειώδες κείμενο από το βιβλίο του Ιώβ, που διαβάζεται κάθε Μεγάλη Πέμπτη στα αναγνώσματα του Εσπερινού. Ο άνθρωπος της κάθε εποχής μπορεί να φανταστεί τον εαυτό του στη θέση του Ιώβ, και να δεχθεί τα ερωτήματα του Θεού:

Τότε ο Θεός απάντησε στον Ιώβ μέσα από τον ανεμοστρόβιλο:
«Ποιος είσ’ εσύ που τα δικά μου σχέδια αμφισβητείς;
γιατί μιλάς για πράγματα που δεν καταλαβαίνεις;
Σαν άντρας τώρα ετοιμάσου, εμπρός!
Εγώ θα σε ρωτάω, κι εσύ θα μου αποκρίνεσαι:
Που ήσουν όταν εγώ θεμέλιωνα τη γη;
Πες μου το αν το γνωρίζεις.
Ξέρεις ποιος όρισε τις διαστάσεις της;
Ποιος τέντωσε σκοινί να τη μετρήσει;
Πάνω σε τι στηρίγματα μπήκαν τα θέμελά της
ή ποιος της τοποθέτησε το γωνιακό λιθάρι;
Τότε όλα τ’ άστρα της αυγής μαζί τραγούδαγαν
και σκόρπιζαν κραυγές χαράς όλα τα ουράνια όντα.
Ποιός περιόρισε τη θάλασσα με πύλες
σαν πρόβαλε απ’ τα μητρικά σπλάχνα της γης μ’ ορμή;
Εγώ την έντυσα με σύννεφα και τη σπαργάνωσα με ομίχλη.
Όρια της χάραξα, την κράτησα πίσω από πύλες κλειδαμπαρωμένες.
Της είπα: «Ως εδώ θα ’ρχεσαι, ούτε γραμμή πιο πέρα!
Εδώ θα σπάζουν τα περήφανά σου κύματα».
Μες τη ζωή σου πρόσταξες ποτέ τη μέρα να φανείς
ή μήπως είπες στην αυγή πού να προβάλει;
να πιάσει από τις άκρες της τη γη
να την τινάξει και οι ασεβείς να σκορπιστούνε;...
Μήπως προχώρησες ως τις πηγές της θάλασσας;
ή μήπως εξερεύνησες τα βάθη της αβύσσου;
Σου έδειξε ποτέ κανείς τις πύλες του θανάτου;
ήσουν εκεί απ’ όπου ξεκινά σκοτάδι αιώνιο;
Ξέρεις αλήθεια ως ποιο σημείο εκτείνεται η γη;
Απάντησέ μου αν όλ’ αυτά τα ξέρεις.
Ξέρεις το δρόμο για να φτάσεις στην κατοικία του φωτός;
και ξέρεις το σκοτάδι πού φωλιάζει;
Μπορείς τα δυο τους στου δρόμου τους το τέλος να τα πας,
και πάλι πίσω στην κατοικία τους να τα φέρεις;...»

[Ιώβ, κεφ. 38, από τη νεοελληνική έκδοση της Βιβλικής Εταιρείας, Αθήνα 1997]

Αντικοινωνικές μέθοδοι “πάλης”

2010-03-10T14:03:00.000-08:00

«Οι αντικοινωνικές μέθοδοι “πάλης”- μάλλον για μεθόδους βιασμού αμάχων πρόκειται-, που χρησιμοποιούνται εκ μέρους διαφόρων οργανωμένων ομάδων για προάσπιση “κεκτημένων”, αποτελούν πολιτικές παθογένειες της μεταπολίτευσης. Ειδικότερα: επειδή επί μακρόν αναγόρευαν σε παρανομία κάθε κοινωνική διαμαρτυρία, στη μεταπολίτευση θεωρείται κοινωνικά νομιμοποιημένη διαμαρτυρία η κάθε αντικοινωνική παρανομία. Ακόμη όμως και αν μια κοινωνική κατηγορία πραγματικά αδικείται, η ομηρεία ολόκληρης της κοινωνίας δεν μπορεί να αποτελεί αποδεκτή μέθοδο αγώνα για άρση της αδικίας».

[Θανάσης Διαμαντόπουλος, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης
στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, ΒΗΜΑ 10/3/2010]

Πλούτος και ελεημοσύνη

2010-02-27T08:43:00.000-08:00

Όποιος κυνηγάει τον πλούτο, έχει πάντοτε ανάγκη από χρήματα. Όποιος αδιαφορεί για τον πλούτο, είναι πάντοτε πλούσιος. Γιατί αληθινός πλούτος δεν είναι το να πλουτίζεις, αλλά το να μη θέλεις να πλουτίζεις. Και νά τι εννοώ: υπάρχει πλούσιος που απ’ όλους αρπάζει, και υπάρχει πλούσιος που σ’ όλους δίνει. Ο ένας πλουτίζει με το να συνάζει, ο άλλος με το να προσφέρει. Ο πρώτος σπέρνει στη γη, ο δεύτερος στον ουρανό. Και όσο καλύτερος είναι ο ουρανός από τη γη, τόσο και η ευφορία του είναι μεγαλύτερη από την ευφορία της γης. Γι’ αυτό ο Κύριος μας παραγγέλλει: «Μη μαζεύετε θησαυρούς πάνω στη γη. Να μαζεύετε θησαυρούς στον ουρανό». «Πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε τα χρήματα στους φτωχούς. Αποκτήστε πορτοφόλια που δεν παλιώνουν, πλούτη μόνιμα στον κόσμο του Θεού».

[Αγ. Ιωάννης Χρυσόστομος. Από την ανθολογία Θέματα ζωής,

τεύχος Β’, Ι. Μ. Παρακλήτου, 2006, σελ. 133]

Ημέρα Κρίσεως

2010-02-08T14:29:00.000-08:00

‘Συγχωρώντας τον εχθρό σου, παίρνεις πολύ περισσότερα απ’ όσα δίνεις. Γιατί πολλές φορές έκανες αμαρτίες που κανένας άλλος δεν είδε. Όταν όμως σκεφθείς ότι την ημέρα εκείνη θα αποκαλυφθούν κι αυτές ακόμα μπροστά σ’ ολόκληρη την ανθρωπότητα, δεν θα πονέσεις περισσότερο για την αιώνια καταδίκη σου, καθώς μάλιστα θα σε πνίγει η συνείδησή σου με τον βασανιστικό έλεγχό της; Αλλά τη μεγάλη αυτή ντροπή και την απερίγραπτη αυτή οδύνη μπορείς να την αποφύγεις με τη συγχώρηση του πλησίον. Το βεβαιώνει ο ίδιος ο Κύριος στο Ευαγγέλιο.’

[Αγ. Ιωάννης Χρυσόστομος. Από την ανθολογία Θέματα ζωής,
τεύχος Β’, Ι. Μ. Παρακλήτου, 2006, σελ. 83]

Πλεονεξία

2010-02-07T13:53:00.000-08:00

Με την ευκαιρία της σημερινής μέρας (Κυριακή των Απόκρεω, κατά την οποία ως γνωστόν διαβάζεται το Ευαγγέλιο της Κρίσεως), παραθέτω κάτι σχετικό από τον Ι. Χρυσόστομο:

‘Έχεις λίγα χρήματα και ζητάς πολλά. Έχεις πολλά και ονειρεύεσαι περισσότερα. Όσα κι αν έχεις, δεν είσαι ικανοποιημένος. Γιατί άφησες την πλεονεξία να σ’ αιχμαλωτίσει, άνθρωπέ μου; Δεν ξέρεις ότι σ’ άλλους θα μείνουν το χρυσάφι και το ασήμι, ενώ σ’ εσένα οι κατάρες κι οι κατηγόριες; Δεν αντιλαμβάνεσαι ότι θα σε καταδικάσουν αμείλικτα, και σε τούτη τη ζωή και στην άλλη, τα δάκρυα, οι βαρυγγώμιες κι οι αναστεναγμοί του φτωχού που εξουθένωσες, του συνεργάτη που αδίκησες, του δουλευτή που εκμεταλλεύθηκες, του οφειλέτη που φυλάκισες; Όταν όλοι αυτοί οι ζημιωμένοι από σένα θα παρουσιαστούν μαζί σου στο φοβερό δικαστήριο του Χριστού, τι θα πεις στον αδέκαστο Κριτή, μην έχοντας μάλιστα κανένα συνήγορο για να σε υπερασπιστεί;’

[Αγ. Ιωάννης Χρυσόστομος. Από την ανθολογία Θέματα ζωής,
τεύχος Β’, Ι. Μ. Παρακλήτου, 2006, σελ. 51]

Φιλότιμο και καθήκον

2010-02-06T03:35:00.000-08:00

"... Μόνο εμείς έχουμε στο λεξιλόγιό μας την έννοια φιλότιμο, οι άλλοι ευρωπαϊκοί λαοί χρησιμοποιούν τη λέξη καθήκον. Σε κάθε δημοκρατική χώρα οι νόμοι παραχωρούν προνόμια και υποχρεώσεις. Όταν τηρούνται οι νόμοι, η χώρα έχει δημοκρατία, αν δεν τηρούνται επικρατεί μπάχαλο ή η δικτατορία του καθενός που έχει κάποια δύναμη ή θράσος. Εκεί όπου τηρούνται οι νόμοι οι άνθρωποι που απολαμβάνουν μόνο τα προνόμια και αποφεύγουν να κάνουν το καθήκον τους, περιφρονούνται από τους υπόλοιπους και απομονώνονται. Σε χώρες σαν την Ελλάδα, που δεν υπάρχει ανεξάρτητη δικαιοσύνη και ούτε καν λειτουργική δικαιοσύνη και δεν τηρούνται οι νόμοι και οι δικαστικές αποφάσεις, η νομιμότητα επαφίεται στο «φιλότιμο» όσων το διαθέτουν. Τους φόρους και τις εισφορές τις πληρώνουν μόνον όσοι έχουν φιλότιμο ή δεν μπορούν να κάνουν αλλιώς. Έτσι η λέξη φιλότιμος έχει αλλάξει σημασία σήμερα και σημαίνει κορόιδο. Οι καπάτσοι και οι πονηροί και αυτοί που παρανομούν, είναι οι αξιοθαύμαστοι αυτής της κοινωνίας. Αυτούς θαυμάζουν και έχουν σαν πρότυπο οι υπόλοιποι. Δυστυχώς, και οι κυβερνήσεις ασχολούνται με την κατασκευή νόμων, οι οποίοι εξυπηρετούν κακοπληρωτές, καταπατητές και παρανομούντες πάσης φύσεως. Οι υπόλοιποι, είναι φυσικό επακόλουθο να παροτρύνονται να παύσουν να είναι φιλότιμοι ή κορόιδα και να κάνουν το ίδιο για να επιζήσουν..."

[Επιστολή Δ. Δασκόπουλου με τίτλο 'Μύθοι της επιτήρησης΄, Καθημερινή 6/2/2010]

Τον άρτον ημών τον επιούσιον...

2010-01-31T13:29:00.001-08:00

"Ω Πατέρα μου! Είμαι παιδί σου με αίμα και σάρκα. Και γι' αυτό υπόκειμαι στο νόμο της υλικής ανάγκης. Με πιέζουν οι ανάγκες της υλικής μου φύσης. Οι πραγματικές, και τι πιο πολλές φορές οι πλαστές ή φανταστικές. Μόνος μου δεν μπορώ ούτε καν να διακρίνω ποιες είναι οι αληθινές και ποιες οι ψεύτικες. Γι' αυτό καταφεύγω σε σένα, Πατέρα μου. Και σε ικετεύω. Βοήθησέ με να διακρίνω τις ουσιώδεις από τις επουσιώδεις ή πλασματικές μου ανάγκες. Ικανοποίησε συ τις πραγματικές μου ανάγκες όσο και όπως πρέπει. Κάνε με κύριο και όχι υποχείριο των αναγκών μου. Δώσε μου το πνεύμα της λιτότητας, της εγκράτειας, του μέτρου. Δώσε μου την εμπιστοσύνη στην αγάπη σου. Χάρισέ μου την αίσθηση της κοινότητας των αγαθών που μου χορηγείς. Όταν μου δίνεις το ψωμί μου, ας σκέπτομαι και τα αδέρφια μου που πεινούν. Κι όσο κι αν στην άγρια βουλιμία μου μου φαίνονται τόσο λίγα αυτά που έχω, να μη διστάζω να τα μοιράζομαι με γενναιοψυχία. Να δίνω όπως μου δίνεις. Να σκορπώ όπως μου σκορπάς, απλόχερα τα αγαθά μου, που δεν είναι δικά μου, αλλά δικά σου".

[Από το βιβλίο του π. Ευσεβίου Βίττη Αναβάσεις. Αντιγραφή από το φυλλάδιο Ο Ξενώνας, φ. 74, Οκτ.-Δεκ. 2009 του Φιλανθρωπικού Σωματείου ΄Μέγας Αλέξανδρος', Πυλαία Θεσσαλονίκης]

Σταυρός και Ανάσταση

2010-01-17T13:50:00.000-08:00

'Ο Χριστός δεν αναστήθηκε για να μας αναγκάσει να πιστέψουμε στη θεότητά Του, αλλά για να μας χαρίσει την αιώνια ζωή και αιώνια τη ζωή Του.
Αυτός είναι ο λόγος που η πίστη στη θεότητα του Χριστού και την Ανάστασή Του αποτελεί το καλύτερο μέσο ερμηνείας του πόνου, το καλύτερο εργαλείο αντιμετώπισης του θανάτου, το καλύτερο όργανο παρηγορίας και στηριγμού...
Στην Εκκλησία δοξάζεται ο σταυρωμένος, προκρίνεται ο τελευταίος, πείθει ο μη προμελετών, αλλά αυτός που του δίνεται στόμα και σοφία, ζει ο νεκρωμένος. Οι οφθαλμοί διανοίγονται και το μυστήριο φανερώνεται όταν ο Κύριος γίνεται "άφαντος", η χαρά των μαθητών πληρούται όταν ο Χριστός αναλαμβάνεται χωρίζεται, ο θάνατος συντρίβεται όταν ο Θεάνθρωπος σταυρώνεται, η ζωή αποκτά αξία όταν χάνεται, ο άνθρωπος μακαρίζεται όταν πεθαίνει (μακαρία η οδός...), οδηγείται κανείς ¨εις πάσαν την αλήθειαν" από το Άγιο Πνεύμα που δεν ενσαρκώνεται'.

[Μητρ. Μεσογαίας & Λαυρεωτικής κ. Νικολάου. Εκεί που δεν φαίνεται ο Θεός.

Εκδόσεις Σταμούλη, 2009, σελ. 260-261]

Κυνηγητό ανθρώπου και Θεού

2010-01-05T07:33:00.000-08:00

'Υπάρχει ένα κυνηγητό του ανθρώπου με τον Θεό. Ο αληθινός Θεός δεν είναι αυτός που ξοδεύεται, αυτός ο οποίος εξευτελίζεται με πρόχειρες φανερώσεις κατά το θέλημα του ανθρώπου, αλλά είναι αυτός που κρύβεται στις ταπεινές γωνιές και στις μυστικές στροφές της πορείας αυτής της ζωής. Ο Θεός πράγματι υπάρχει. Σε εμάς απομένουν δυο πράγματα: το ένα είναι να κάνουμε την υπομονή του χρόνου και το δεύτερο είναι να κάνουμε τον αγώνα της καθαρότητος των οφθαλμών μας. Τότε σαν τον παράλυτο θα έλθει η ώρα μας...
Τελικά, κόσμος δεν είναι αυτός που φαίνεται αλλά ένας άλλος που υπάρχει και που πρέπει εμείς να τον διακρίνουμε, και τότε θα δοξάσουμε τον Θεό για τις πλούσιες ευλογίες που μας δίνει.'

[Μητρ. Μεσογαίας & Λαυρεωτικής κ. Νικολάου. Εκεί που δεν φαίνεται ο Θεός.
Εκδόσεις Σταμούλη, 2009, σελ. 29-31]

Εργασία και ευλογία

2010-01-03T05:50:00.000-08:00

"... Καμία παράμετρος, κανένας δείκτης -από το πλήθος όσων έχουν οριστεί για να μετρούν την οικονομική ευημερία μας- δεν ερευνά τα βάθη της ψυχής, την προσωπική ευτυχία. Και όμως, οι ανθρώπινες συνθήκες εργασίας είναι που μας κρατούν υγιείς κι ευτυχείς (έρευνες έδειξαν ότι οι εργαζόμενοι οι οποίοι αδικούνται στη δουλειά τους εμφανίζουν υψηλή αρτηριακή πίεση και στεφανιαία νόσο).
Και όχι μόνο. Η ψυχή που βάζουμε στη δουλειά και η ικανοποίηση που παίρνουμε από αυτήν είναι ακριβώς που ανατροφοδοτούν και απογειώνουν την εργασία, μεταμορφώνοντας το άχθος σε ευλογία…"

[Τ. Καραϊσκάκη. Όταν το άχθος γίνεται ευλογία, Καθημερινή 3/1/2010]

Επανάσταση κατά του κακού

2009-12-28T12:17:00.000-08:00

'Ο πολιτισμός της τεχνολογίας του καιρού μας, εξίσου χρήσιμος και βλαβερός, δεν σμίκρυνε το κακό στον κόσμο, αλλά σμίκρυνε στους ανθρώπους τη δύναμη να εξεγείρονται ενάντια στο κακό. Ενάντια στο κακό, οι άνθρωποι εξεγείρονται ή από εγωιστικές ή από θρησκευτικές αιτίες. Η επανάσταση από τον εγωισμό των ατόμων ή της μάζας είναι σκληρή και ολιγόχρονη, ενώ η επανάσταση βασισμένη στην πίστη είναι ανθρωπιστική και μακρόχρονη. Ο δικός μας καιρός, ο καιρός του τεχνικού πολιτισμού, ακριβώς επειδή είναι μονόπλευρα πλούσιος (μόνο από την πλευρά της τεχνολογίας), χρειάζεται πιο πολύ απ' οποιονδήποτε άλλο καιρό μια επανάσταση των ανθρώπων βασισμένη στην πίστη. Όχι ένας άνθρωπος, αλλά μια ολόκληρη γενιά πρέπει να είναι έτοιμη για μια τέτοια επανάσταση εναντίον του κακού. Γι' αυτό, αφήστε, αδέλφια, τα παιδιά να πλησιάσουν το Χριστό, να ποτιστούν με το πνεύμα του Χριστού, με το πνεύμα της πιο μεγαλειώδους και κάλλιστης επανάστασης ενάντια στο κακό.'

[Αγ. Νικολάου Βελιμίροβιτς. Αργά βαδίζει ο Χριστός.

Εκδόσεις Εν Πλω, Αθήνα 2008, σελ. 46-47]

"Φωτόνιο από το φως του Χριστού"

2009-12-22T13:51:00.001-08:00

Διαβάστε εδώ το επίκαιρο μήνυμα του Αρχιεπισκόπου Αλβανίας κ. Αναστασίου.

Δυο σκέψεις

2009-12-20T13:24:00.000-08:00

* Αποστολή μας δεν είναι να σώσουμε τον κόσμο, αλλά να υπηρετήσουμε τον κόσμο.

* Ας ήταν να έφτανα τόσο ψηλά ώστε να γίνω ένα χαλάκι που οι άνθρωποι θα σκουπίζουν τα πόδια τους.

[Άννα Συνοδινού, από το ημερολόγιο 'Το Άγγελμα της Ημέρας']

Οπιοειδή

2009-12-19T12:34:00.000-08:00

Το βρήκα στην εφημερίδα Guardian on line, ως σχόλιο αναγνώστη σε συνέντευξη του συγγραφέα Terry Pratchett για τη θρησκεία:

"Η θρησκεία μπορεί είναι το όπιο του λαού, αλλά τα οργανωμένα επαγγελματικά σπορ είναι η κρακ κοκαΐνη του, η πολιτική ιδεολογία η κρυσταλλική μεθαμφεταμίνη του, και τηλεόραση reality το Prozac του".

Τι προτιμάτε, αλήθεια;

Διά ταύτα ή παρά ταύτα; Και... μετά ταύτα;

2009-11-25T14:24:00.000-08:00

Συνήθως στις ανθρώπινες σχέσεις επιζητούμε - μερικές φορές εμφανώς, με αγώνα και αγωνία, και κάποιες άλλες πολύ διακριτικά, αλλά επίμονα - την ισονομία, την ισοπολιτεία, το ισοστάσιο, το 50-50, την αμοιβαιότητα.
Δίνω, αλλά πρέπει και να πάρω. Αυτό είναι το δίκαιο, αυτό είναι το σωστό, αυτό είναι το λογικό, αυτό είναι το "διά ταύτα".
Κι όμως το μοναδικό, το ξεχωριστό, το υπέροχο κρύβεται στην υπέρβαση της λογικής και του δικαίου, στην ανατροπή του καθωσπρέπει,του συμφέροντος και του κατεστημένου. Βρίσκεται στο "παρά ταύτα".
Αδικούμαι, παρά ταύτα αγαπώ.
Λυπούμαι, παρά ταύτα ζω με εσωτερική χαρά.
Κατακλύζομαι από δυσχέρειες, παρά ταύτα ελπίζω και πιστεύω.
Ζω στο περιθώριο, παρά ταύτα δεν παραπονιέμαι.
Λοιδορούμαι, παρά ταύτα συγχωρώ και ευλογώ.
Βρίσκομαι έγκλειστος στη φυλακή, παρά ταύτα είμαι ελεύθερος.
Είμαι φτωχός σε υλικά αγαθά, παρά ταύτα είμαι πλήρης και πλούσιος.
Για τον κόσμο που δεν στοχάζεται, αυτό είναι κάτι σαν ηλιθιότητα, πτωχεία πνεύματος.
Κι όμως στο "παρά ταύτα" είναι η νοστιμιά, ο ηρωισμός,η ελπίδα. Μ' αυτό βαθαίνει η ψυχή, κινείται σε άλλα επίπεδα,πάνω από μικρότητες,μιζέρια και στενοκαρδία, αναπνέει καθαρό αέρα. Το "παρά ταύτα" είναι φάρμακο ψυχών και σωμάτων και εισιτήριο για την αιωνιότητα.
Το "διά ταύτα" είναι ανθρώπινο, το "παρά ταύτα" είναι θεϊκό.
Είναι ο τρόπος του Χριστού.
Μπορούσε να γεννηθεί στο πλουσιότερο παλάτι, παρά ταύτα γεννήθηκε στο βρώμικο στάβλο και ανακλίθηκε στη φάτνη των ζώων.
Είναι ο Δημιουργός του κόσμου, παρά ταύτα δέχθηκε τον ατιμωτικότερο θάνατο.
Μπορεί να επιβάλει το θέλημά Του που άλλωστε είναι άγιο και τέλειο, παρά ταύτα σταματά μπροστά στην ελευθερία μας.
Είμαστε ελεεινοί και τρισάθλιοι, παρά ταύτα μας τιμά ως μοναδικές προσωπικότητες, ως δικές Του εικόνες.
Άραγε ο καθένας μας ποια από τις δύο προθέσεις επιλέγει ως τρόπο ζωής;
Και κάτι ακόμη: Αφού επιλέξουμε γι' αυτή τη ζωή το "διά ταύτα" ή το "παρά ταύτα", τι θα μας περιμένει "μετά ταύτα";

[Από το Ιστολόγιο Της Σταυρούλας, 25/11/2009]

Ο ρόλος του Τύπου

2009-11-11T10:37:00.000-08:00

«Επειδή πρέπει να δοθούν στιγμιαίες και πιστευτές πληροφορίες, γίνεται απαραίτητο να καταφύγουμε στην εικασία, στις φήμες και στις υποθέσεις για να συμπληρώσουμε τα κενά, και κανένα από αυτά δεν θα αποκατασταθεί ποτέ, θα παραμείνει στη μνήμη των αναγνωστών. Πόσες εσπευσμένες, ανώριμες, επιφανειακές και παραπλανητικές κρίσεις εκφράζονται καθημερινά, μπερδεύοντας τους αναγνώστες, χωρίς οποιαδήποτε επαλήθευση. Ο Τύπος μπορεί και να μιμηθεί την κοινή γνώμη και να την εκπαιδεύσει με το χειρότερο τρόπο. […] Η βιασύνη κι η επιπολαιότητα είναι η ψυχική ασθένεια του 20ού αιώνα και περισσότερο από οπουδήποτε αλλού αυτή η ασθένεια απεικονίζεται στον Τύπο. Η σε βάθος ανάλυση ενός προβλήματος είναι ανάθεμα στον Τύπο. Αυτός σταματά στη σκανδαλοθηρία […] Τεράστια ελευθερία υπάρχει για τον Τύπο, αλλά όχι για το αναγνωστικό κοινό, επειδή οι εφημερίδες δίνουν συνήθως αρκετή ένταση κι έμφαση σ’ εκείνες τις απόψεις που δεν έρχονται πάρα πολύ ανοιχτά σε αντίθεση με τις δικές τους και τη γενική μόδα.»

«Δεν υπάρχει καμία ηθική ευθύνη για την παραμόρφωση ή τη δυσαναλογία. Τι είδος ευθύνης έχει ένας δημοσιογράφος απέναντι στους αναγνώστες του, ή στην ιστορία; Εάν έχει παραπλανήσει την κοινή γνώμη ή την κυβέρνηση με ανακριβείς πληροφορίες ή λανθασμένα συμπεράσματα, ξέρουμε κάποια περίπτωση της δημόσιας αναγνώρισης και της επανόρθωσης τέτοιων λαθών από τον ίδιο δημοσιογράφο ή την ίδια εφημερίδα; Όχι, δεν συμβαίνει, επειδή θα έβλαπτε τις πωλήσεις. Ένα έθνος μπορεί να είναι το θύμα ενός τέτοιου λάθους, αλλά ο δημοσιογράφος πάντα μένει ατιμώρητος.»

[Αλεξ. Σολτζενίτσιν, Λόγος στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ για τον ρόλο του Τύπου, 1978.
Από την ιστοσελίδα του Κ. Αναγνώστου]

Είμαστε Χριστιανοί;

2009-11-04T12:46:00.000-08:00

"Να ένα ακόμη θέμα στοχασμού. Σε τί μας χρησιμεύει να είμαστε χριστιανοί αν τίποτε δεν μας διακρίνει από τους άλλους; Είναι τρομερό να σκεφτεί κανείς ότι, αν δεν διακηρύσσαμε δημόσια τη χριστιανική μας ιδιότητα (προκαλώντας μάλιστα πολύ συχνά απορία και κατάπληξη...), κανείς δεν θα μπορούσε να καταλάβει ότι είμαστε χριστιανοί... Τίποτα χριστιανικό δεν μας διακρίνει: ούτε η απουσία του φόβου μπροστά στον πόνο, την αρρώστια, τον κίνδυνο, τον θάνατο, ούτε η απουσία της πλεονεξίας μπροστά σ' ό,τι μπορεί κανείς να αρπάξει από τη ζωή--επομένως κι από τον πλησίον-- διακινδυνεύοντας την ψυχή του, το σώμα του ή τα υλικά αγαθά, ούτε η αγάπη, δηλαδή η άρνηση της ψυχρότητας, της αδιαφορίας, της λησμονιάς ή της εχθρικής εκείνης σχέσης, ή του καυστικού μίσους, του άσβεστου και οδυνηρού..."
"Καθένας μας λοιπόν πρέπει να υποβάλλει διαρκώς στον εαυτό του το ερώτημα: "Είμαι Χριστιανός; Μπορεί κάποιος ίσως, μέσω εμού, ν' αναγνωρίσει το πρόσωπο του Χριστού, να νιώσει στους παλμούς της καρδιάς μου την αγάπη του Χριστού, να μάθει τη σοφία και τη δικαιοσύνη Του στους λόγους και τις σκέψεις μου, ν' αποκτήσει γνώση ή εμπειρία των οδών του Θεού μέσα από τις πράξεις μου, από τον τρόπο που συμπεριφέρομαι απέναντι στη ζωή, απέναντι στον κάθε άνθρωπο, απέναντι στον Θεό;"

[A. Bloom. Το μυστήριο της ίασης. Εκδόσεις Εν Πλω, Αθήνα 2008, σελ. 65-68]

Σε ποιόν ανήκει η γη;

2009-10-26T11:51:00.000-07:00

«Ο ένας αφέντης του κόσμου πίσω από τον άλλον εξαφανίζεται, ενώ η γη παραμένει. Μόλις κάποιος χτυπήσει με το πόδι του τη γη, λέει: «Αυτό είναι δικό μου!». Πριν προλάβει ο ήχος της φωνής του να χαθεί, έρχεται ο θάνατος και τον κάνει βουβό. Έρχεται ο δεύτερος, ο τρίτος, ο τέταρτος.Μετά από τον Ραμσή ο Δαρείος, μετά από τον Δαρείο ο Αλέξανδρος, ύστερα ο Κάρολος, ο Πέτρος, ο Ναπολέων. Ο καθένας χτυπά με το πόδι του και ονομάζει τη γη δική του. Όμως, όπως έρχονται, έτσι και φεύγουν. Έρχονται με θόρυβο, με το ταχύτατο τραίνο, στα φτερά του χρόνου, και με το ίδιο τραίνο φεύγουν βιαστικά προς την αντίθετη κατεύθυνση. Μόλις κάθισαν, μόλις έγραψαν στον εαυτό τους χαρτιά ιδιοκτησίας για τη γη, μόλις κατέβασαν τον μπόγο τους και βρέθηκαν στην καρέκλα, τότε ξαφνικά τα αόρατα φτερά που τους έφεραν τους πιάνουν χωρίς να το αισθανθούν και τους παίρνουν με την ίδια ταχύτητα...

Σε ποιόν ανήκει η γη;
Μόνο μία απάντηση είναι ακριβής: Σε κανέναν. Η γη δεν είναι κανενός από μας. Είναι ιδιοκτησία εκείνου στον οποίο ανήκει και όλος ο υπόλοιπος κόσμος.
Δεν μπορεί να είναι ιδιοκτησία κάποιου από τον οποίο εκείνη είναι πιο δυνατή και πιο μακροχρόνια. Είναι ιδιοκτησία εκείνου που υπήρχε πριν απ’ αυτήν και θα υπάρχει και μετά απ’ αυτήν».

[Αγ. Νικολάου Βελιμίροβιτς. Αργά βαδίζει ο Χριστός.
Εκδόσεις Εν Πλω, Αθήνα 2008, σελ. 126-127, 139]

Αυτοπροστασία και θάνατος

2009-10-24T07:18:00.000-07:00

"Το κύριο εμπόδιο στην πορεία για την καλλιέργεια της καρδιάς είναι ο φόβος μας μπροστά στην οδύνη, τη θλίψη της ψυχής, την τραγωδία του νου. Φοβόμαστε μήπως πονέσουμε και για τον λόγο αυτό περιορίζουμε και θωρακίζουμε την καρδιά μας. Φοβόμαστε ν’ αντικρίσουμε και να δούμε, ν’ ακούσουμε και ν’ αφουγκραστούμε, φοβόμαστε να βλέπουμε κάποιον να υποφέρει και να ακούμε την κραυγή της ψυχής του. Επιπλέον, κλεινόμαστε στους εαυτούς μας. Και εξαιτίας του γεγονότος αυτού γινόμαστε ολοένα και περισσότερο σφιχτοί και δέσμιοι του αυτοπεριορισμού μας.
Ο Merejkovski, στο εκπληκτικό ποίημά του «Κοράλλια», γράφει ότι τα κοράλλια είναι οι πιο ευαίσθητοι θαλάσσιοι οργανισμοί. Για να προστατευθούν από την καταστροφή, περιβάλλονται από πολύ σκληρό υλικό (αυτό ακριβώς είναι το κοράλλι) το οποίο τελικά και τα σκοτώνει. Το ίδιο συμβαίνει και με τον άνθρωπο που υπερασπίζεται τον εαυτό του από την οδύνη και τη θλίψη, από τα βάσανα, από τον τρόμο, από το φόβο που θα μπορούσε να του προκαλέσει η λύπη και η στενοχώρια των άλλων ανθρώπων, η αρρώστια και ο θάνατός τους, με μια λέξη όλη η φρίκη της ζωής πάνω στη γη. Ένας τέτοιος άνθρωπος είναι αληθινά προστατευμένος, ταυτόχρονα όμως βιώνει έναν εσωτερικό θάνατο".

[Α. Bloom. Το μυστήριο της ίασης. Εκδόσεις Εν Πλω, Αθήνα 2008, σ. 33-35]

Πατρίδα

2009-10-15T06:43:00.000-07:00

'Πατρίδα ονόμαζαν κάποτε οι άνθρωποι τη γη (το χώμα και το τοπίο) όπου γεννήθηκαν, εντάχθηκαν σε οικογένεια και σε κοινότητα, πήγαν σχολειό, έζησαν την εκκλησιά, δηλαδή τη Γιορτή, ψηλάφησαν αισθητά την Ιστορία, άσκησαν τον δημιουργικό τους μόχθο, έθαψαν αγαπημένους νεκρούς. Σήμερα αυτή η πατρίδα δεν υπάρχει, μια τίμια και ευφυής δημοσκόπηση θα το πιστοποιούσε άμεσα. Για τα εννέα δέκατα του πληθυσμού που ζουν στις πανομοιότυπες, απρόσωπες, τάχα και πόλεις του ελλαδικού οικιστικού πρωτογονισμού, η ελληνικότητα είναι κρατική υπηκοότητα, τίποτε άλλο. Σώζεται ακόμα ένα φθίνον γλωσσικό ιδίωμα, μια ρητορική και ευτελισμένη «εθνική ιδεολογία», κάποιο φολκ-λορ γραφικών ιδιαιτεροτήτων.'

[Χ. Γιανναράς. Γιατί η αποσιώπηση των «εθνικών θεμάτων». Καθημερινή 11/10/2009]

Σύγχρονη λογική

2009-10-13T14:02:00.000-07:00

«Όταν ένα κι ένα δεν κάνει πλέον δύο, όταν τα ψέματα και οι έντεχνες διαδόσεις οδηγούν έθνη σε πόλεμο, όταν οι απαιτήσεις της συντήρησης συντρίβονται στα βράχια της κατανάλωσης, τότε η νοημοσύνη γίνεται συνεχής πηγή εκνευρισμού, και συνεπώς περιττή. Είναι σαν να εφαρμόζεις κοινή λογική σε τρελοκομείο».

[Σχόλιο του Thomas Vesely στους πρόσφατους Times του Λονδίνου]

Παιδεία καθήκοντος

2009-10-09T14:27:00.000-07:00

"Αυτό που δυστυχώς κυριαρχεί στις σχολικές τάξεις είναι η αταξία. Η παντελής έλλειψη σεβασμού όχι μόνο προς τον διδάσκοντα, αλλά και προς κάθε αξία... Η σύγχρονη "φιλοσοφία" της παιδείας συνίσταται στο να μην κάνεις ό,τι θα όφειλες να κάνεις, όπως παραδείγματος χάριν να μορφωθείς... Μπορεί σήμερα στα παιδιά να διδάσκονται πολλά (τα πλείστα μηδαμινά), ένα μόνο δεν διδάσκεται: το καθήκον. Δημιουργήσαμε μια παιδεία δικαιωμάτων, για να την κάνουμε τάχα πιο δημοκρατική, και όχι παιδεία καθήκοντος. Το παιδί μαθαίνει και αξιοποιεί μέχρι υπερμέτρου καταχρήσεως τα παρασχεθέντα (κι όχι κατακτηθέντα) δικαιώματα, αλλά αγνοεί ή μάλλον περιφρονεί τις υποχρεώσεις του. Λείπει από αυτήν [την παιδεία] ο φρονηματισμός και το φρόνημα".

[Σ. Καργάκος, Ελληνική Παιδεία: ένας νεκρός με... μέλλον.
Εκδόσεις Αρμός 2008, σ. 117-118]

Φρόνημα και τιμωρία

2009-10-03T13:39:00.000-07:00

"Θέλουμε όχι παιδιά φρόνιμα, αλλά παιδιά με γενναίο φρόνημα. Διότι οι γενναιόφρονες μαθητές μπορεί να ατακτούν, αλλά γνωρίζουν πρωτίστως να δέχονται την τιμωρία, λέξη που σημαίνει στα Αρχαία Ελληνικά βοήθεια. Με την τιμωρία βοηθούμε, δεν αδικούμε. Δυστυχώς, με το καθεστώς της ασυδοσίας δημιουργούμε παιδιά θρασύδειλα, που θέλουν να ασχημονούν χωρίς να τιμωρούνται. Αυτό όμως είναι η μεγάλη τιμωρία τους (όχι με την αρχαία σημασία), διότι την τιμωρία που δεν επιβάλλει το σχολείο, την επιβάλλει η ζωή, που συχνά δεν τιμωρεί, βασανίζει."

[Σ. Καργάκος, Ελληνική Παιδεία: ένας νεκρός με... μέλλον. Εκδόσεις Αρμός 2008, σ. 73-74]

Ταπεινότητα

2009-09-11T13:48:00.000-07:00

‘Να καταλαβαίνεις ότι δεν είσαι Μέγας Αλέξανδρος, ότι είσαι ένας αποτυχημένος άνθρωπος, ότι είσαι γελοίος, κωμικός, τρελός. Να το παραδεχθείς αυτό, και νά ’χεις τη δύναμη να το ζεις. Ταπεινότητα δεν είναι η προσπάθεια να πείσεις τους άλλους ότι δεν είσαι κάτι, αλλά η προσπάθεια να πείσεις τον εαυτό σου. Και τότε έχεις τη χάρη να βλέπεις τον κόσμο όπως τον έκανε ο Θεός, όχι όπως τον κάναμε εμείς κοινωνικά. Ποιός δεν θέλει να είναι Ναπολέων;... Κι ένα μικρό παιδί, όταν ντύνεται στο καρναβάλι, γίνεται Μέγας Αλέξανδρος ή Κατσαντώνης ή ό,τι θέλεις. Αυτή είναι η μεταμφίεση... Ο παράφρων αρκεί να βάλει το χέρι του έτσι μέσα στο τρύπιο του σακκάκι και να πει «Είμαι ο Ναπολέων», κι έγινε Ναπολέων... Έτσι μπαίνουμε στην πραγματικότητα των μεταμορφώσεων, που είναι μια πάρα πολύ οδυνηρή κατάσταση. Κι εδώ χρειάζεται η Πίστη. Γιατί ενώ ξέρεις θαυμάσια, ότι δεν είναι έτσι τα πράγματα, δεν είσαι Ναπολέων, έχεις όμως την πεποίθηση ότι είσαι Ναπολέων, χωρίς να είσαι βέβαια. Οπότε ξεκαρδίζεσαι στα γέλια, γελάς για το πώς είναι ο βίος, για τις διαψεύσεις που σου δίνει. Και οι διαψεύσεις αυτές σε ενισχύουν, σου δίνουν δύναμη’.

[Ν-Γ. Πεντζίκης. «Ποτέ δεν θα γίνω λογοτέχνης».

Περιοδικό Διαβάζω, τ. 11, Μάρτιος-Απρίλιος 1978]

Αριθμοί, ιδέες και Αλήθεια

2009-09-04T21:52:00.000-07:00

Μια μέρα ο Δον Καμίλλο ήταν στο ναό και κουβέντιαζε με τον Κύριο, και κάποια στιγμή του είπε:
‘Κύριε, πάρα πολλά πράγματα στον κόσμο πάνε στραβά.’
‘Δεν το νομίζω,’ απάντησε ο Κύριος. ‘Ο άνθρωπος μπορεί να πηγαίνει στραβά, αλλά το υπόλοιπο σύμπαν δουλεύει μια χαρά.’
Ο Δον Καμίλλο βημάτισε πάνω-κάτω κι έπειτα στάθηκε πάλι μπροστά στο βωμό.
‘Κύριε,’ είπε, ‘αν άρχιζα να μετράω: ένα, δύο, τρία, τέσσερα, πέντε, έξι, επτά, και μετρούσα για ένα εκατομμύριο χρόνια, θα έφτανα ποτέ σ’ ένα σημείο που δεν θα υπήρχαν άλλοι αριθμοί;’
‘Ποτέ,’ είπε ο Κύριος. ‘Μου θυμίζεις τον άνθρωπο που σχεδίασε ένα μεγάλο κύκλο στο έδαφος και άρχισε να βαδίζει γύρω του λέγοντας: «Θέλω να δω πόσο θα μου πάρει για να φτάσω στο τέλος». Έτσι σου το λέω: Όχι, ποτέ δεν θα έφτανες σε τέτοιο σημείο.’
Με τη φαντασία του ο Δον Καμίλλο βάδιζε γύρω από τον κύκλο και ένιωθε ήδη τη δύσπνοια που σίγουρα προκαλεί μια πρώτη ματιά στο άπειρο.
‘Εγώ όμως λέω ότι οι αριθμοί πρέπει να είναι έχουν τέλος,’ επέμεινε. ‘Μόνο ο Θεός είναι άπειρος και αιώνιος, και οι αριθμοί δεν μπορούν να έχουν τις ιδιότητες του Θεού.’
‘Καλά, τι έπαθες με τους αριθμούς;’ τον ρώτησε ο Κύριος.
‘Μα, οι αριθμοί είναι που κάνουν τους ανθρώπους να πάνε στραβά. Αφού ανακάλυψαν τους αριθμούς, έφτασαν στο σημείο να τους θεοποιήσουν.’
Όταν ο Δον Καμίλλο έβαζε μια ιδέα στο κεφάλι του, δεν την έβγαζε εύκολα. Κλείδωσε την κύρια είσοδο της εκκλησίας για τη νύχτα, βημάτισε ξανά πάνω-κάτω, κι έπειτα γύρισε πίσω στο βωμό.
‘Ίσως, Κύριε, η εξάρτηση των ανθρώπων από τη μαγεία των αριθμών είναι απλά μια απεγνωσμένη προσπάθεια να δικαιολογήσουν την ύπαρξή τους ως σκεπτόμενα όντα.’ Έμεινε άβολα σιωπηλός για ένα λεπτό, κι έπειτα συνέχισε: ’Κύριε, οι ιδέες είναι πεπερασμένες; Υπάρχει απόθεμα νέων ιδεών ή έχουν σκεφτεί οι άνθρωποι όλα όσα υπήρχαν για να σκεφτούν;’
‘Δον Καμίλλο, τι εννοείς όταν λες ιδέες;’
‘Σαν φτωχός επαρχιώτης παπάς, το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι οι ιδέες είναι λυχνάρια που λάμπουν μέσα στη νύχτα της ανθρώπινης άγνοιας και φωτίζουν κάποια νέα πτυχή του μεγαλείου του Δημιουργού.’
Ο Κύριος συγκινήθηκε.
‘Φτωχέ επαρχιώτη παπά,’ είπε, ‘δεν πέφτεις και πολύ έξω. Κάποτε εκατό άνθρωποι ήταν κλεισμένοι σ’ ένα τεράστιο σκοτεινό δωμάτιο, και καθένας είχε ένα σβησμένο λυχνάρι. Ένας απ’ αυτούς κατάφερε να ανάψει το λυχνάρι του, κι έτσι μπορούσαν όλοι να δουν και να γνωρίσουν ο ένας τον άλλο. Καθώς οι υπόλοιποι άναβαν τα δικά τους λυχνάρια, όλο και περισσότερα από τα πράγματα γύρω τους έρχονταν στο φως, ώσπου στο τέλος τα πάντα μέσα στο δωμάτιο φάνηκαν καλά και ωραία. Τώρα πρόσεξε καλά, Δον Καμίλλο. Υπήρχαν εκατό λυχνάρια, αλλά μόνο μια ιδέα. Ωστόσο, χρειάστηκε το φως όλων των λυχναριών για να αποκαλυφθούν όλες οι λεπτομέρειες του δωματίου. Κάθε φλόγα ήταν το ένα εκατοστό μιας μεγάλης ιδέας, ενός μεγάλου φωτός, της ιδέας της ύπαρξης και του μεγαλείου του Δημιουργού. Ήταν σαν κάποιος να είχε σπάσει ένα αγαλματάκι σε εκατό κομμάτια και να είχε δώσει από ένα κομμάτι σε εκατό ανθρώπους. Οι εκατό άνθρωποι προσπάθησαν ψαχουλεύοντας να ταιριάσουν τα κομμάτια κι έφτιαξαν χιλιάδες λανθασμένες φιγούρες μέχρι που στο τέλος τα ένωσαν σωστά. Ξαναλέω, Δον Καμίλλο, ότι ο κάθε άνθρωπος άναψε το δικό του λυχνάρι, και το φως των εκατό λυχναριών μαζί ήταν Αλήθεια και Αποκάλυψη. Αυτό θα έπρεπε να τους ικανοποιήσει. Όμως καθένας τους σκέφτηκε ότι η ομορφιά των πραγμάτων που έβλεπε γύρω του οφειλόταν στο φως του δικού του λυχναριού που τους είχε βγάλει από το σκοτάδι. Μερικοί έφτασαν να λατρεύουν τα λυχνάρια τους, κι άλλοι περιπλανήθηκαν σε διάφορες μεριές ώσπου το μεγάλο φως διασπάσθηκε σε εκατό φλόγες, που καθεμιά μπορούσε να φωτίσει μόνο ένα κλάσμα της αλήθειας. Βλέπεις λοιπόν, Δον Καμίλλο, ότι τα εκατό λυχνάρια πρέπει να ενωθούν πάλι για να βρουν το αληθινό φως. Σήμερα οι άνθρωποι τριγυρίζουν δύσπιστα, καθένας με το φως του λυχναριού του, με μια περιοχή μελαγχολικού σκοταδιού γύρω τους, και καθένας πιάνεται από τη μικρότερη λεπτομέρεια του αντικειμένου που καταφέρνει να φωτίσει μόνος του. Κι έτσι λέω ότι ιδέες δεν υπάρχουν: υπάρχει μόνο μια Ιδέα, μια Αλήθεια με εκατό πλευρές. Οι ιδέες δεν είναι ούτε πεπερασμένες ούτε τελειωμένες, διότι υπάρχει μόνο αυτή η μια και αιώνια Ιδέα. Οι άνθρωποι όμως πρέπει να ενωθούν ξανά μεταξύ τους, όπως εκείνοι στο τεράστιο δωμάτιο.’

[Giovanni Guareschi, Ο Δον Καμίλλο και ο άσωτος γιός. Μετάφραση δική μου, από την έκδοση Penguin 1952, σελ. 136-138]

Εν μέσω πυρός

2009-08-25T13:26:00.000-07:00

Με αφορμή την τελευταία καταστροφική πυρκαγιά στην Αττική, θυμήθηκα την Προσευχή του Αζαρία και των Τριών Παίδων μέσα στην κάμινο του πυρός, από το προφητικό βιβλίο του Δανιήλ, που την ακούμε στους ναούς το Μέγα Σάββατο. Είναι πάντα επίκαιρη, ιδίως όμως σε καιρό συμφορών. Ένα μικρό απόσπασμα (επιλογή και υπογράμμιση δική μου):

ΚΑΙ συστάς Αζαρίας προσηύξατο ούτως και ανοίξας το στόμα αυτού εν μέσω του πυρός είπεν· Ευλογητός ει, Κύριε ο Θεός των πατέρων ημών, και αινετόν και δεδοξασμένον το όνομά σου εις τους αιώνας, ότι δίκαιος ει επί πάσιν, οις εποίησας ημίν, και πάντα τα έργα σου αληθινά, και ευθείαι αι οδοί σου, και πάσαι αι κρίσεις σου αληθιναί, και κρίματα αληθείας εποίησας κατά πάντα, α επήγαγες ημίν και επί την πόλιν την αγίαν την των πατέρων ημών Ιερουσαλήμ, ότι εν αληθεία και κρίσει επήγαγες ταύτα πάντα, δια τας αμαρτίας ημών. Ότι ημάρτομεν και ηνομήσαμεν αποστήναι από σου και εξημάρτομεν εν πάσι και των εντολών σου ουκ ηκούσαμεν, ουδέ συνετηρήσαμεν ουδέ εποιήσαμεν καθώς ενετείλω ημίν, ίνα ευ ημίν γένηται. και πάντα, όσα επήγαγες ημίν και πάντα όσα εποίησας ημίν, εν αληθινή κρίσει εποίησας...

Μήπως έχουμε ξεχάσει να 'διαβάζουμε' τη μεταφυσική διάσταση των γεγονότων και να διδασκόμαστε από αυτά;

[Δανιήλ, κεφ. γ', Προσευχή Αζαρίου]

"Ως και ημείς..."

2009-08-23T12:32:00.000-07:00

"Δούλε πονηρέ, πάσαν την οφειλήν εκείνην αφήκα σοι επεί παρεκάλεσάς με. Ουκ έδει και σέ ελεήσαι τον σύνδουλόν σου ως και εγώ σε ηλέησα;"

Υπάρχει άραγε πιο αδυσώπητος λόγος που μπορεί να ακούσει κανείς, και να ξέρει ότι δυστυχώς είναι απόλυτα αληθινός, και να σκέφτεται ότι στο χέρι του ήταν να τον αποφύγει; Αφού υπάρχει η αψευδής διαβεβαίωση, δυο σειρές παρακάτω: "Ούτω και ο πατήρ μου ο επουράνιος ποιήσει υμίν, εάν μη αφήτε έκαστος τω αδελφώ αυτού από των καρδιών υμών τα παραπτώματα αυτών".

[Ματθ. ιη' 32,35]

Άνθρωπος ελεύθερος

2009-08-16T05:26:00.000-07:00

Ο άνθρωπος, η κορωνίδα της δημιουργίας, έχει μέσα του το επικίνδυνο δώρο της ελευθερίας. Γι’ αυτό και ο ίδιος είναι επικίνδυνος και κουραστικός για όλα τα συστήματα και τις θεωρίες.

Σωτηρία του δεν είναι η έξωθεν παροχή αγαθών. Δεν μπαίνει ο άνθρωπος σε κατασκευασμένο από τρίτους παράδεισο. Ο παράδεισος, ως έκπληξι ζωής, ανατέλλει από τον κάθε έναν άνθρωπο: «Η βασιλεία του Θεού εντός ημών εστιν».

Μέσα στον άνθρωπο κυοφορείται το θαύμα του ‘εξαίφνης’, η αλλαγή, η έκπληξι, ο αιφνιδιασμός. Μπορεί να μετανοήσει, να μεταμορφωθή, να αλλάξη νου και μορφή. Σου επιφυλάσσει εκπλήξεις. Μπορεί ο έσχατος να γίνει πρώτος και ο πρώτος έσχατος. Δεν προδιαγράφεται η ζωή του. Δεν υπολογίζεται η αξία του. Είναι ένα ον εν εξελίξει. Βρίσκεται εν πορεία. Μένει πάντοτε ο ίδιος, γινόμενος εξ ολοκλήρου άλλος θεία χάριτι.

[Αρχιμ. Βασιλείου. Λειτουργικός τρόπος. Ι. Μ. Ιβήρων 2004]

Φιλοκαλική ανάγνωση

2009-08-13T12:41:00.000-07:00

«Όπως σε μια έκλειψη ηλίου, για να αντέξουμε το πορτοκαλί χρώμα της δόξης του φωτός και να μη χάσουμε την όρασή μας χρησιμοποιούμε θαμπόγυαλο, έτσι για να διατηρήσω την ψυχική μου γαλήνη σ’ αυτόν τον κόσμο των παραισθήσεων, στηρίζομαι θρησκευτικά. Αυτός είναι ο λόγος που διαβάζω ιερά κείμενα.
«... Η Φιλοκαλία είναι ένα βιβλίο, που πολλές φορές θυμούμαι την παιδική μου ηλικία διαβάζοντάς το. Ο Πλάτων πολύ λίγο νοιάζεται για μένα και δεν απλώνει να με κρατήσει, ενώ ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής και όλοι οι άλλοι είναι σα να λένε: ‘Άντε, μωράκι μου, κοιμήσου’. Αυτός είναι ο λόγος που τους διαβάζω».

[Ν.-Γ. Πεντζίκης. Από το βιβλίο του Α. Κεσελόπουλου:
Από τον Παπαδιαμάντη στον Πεντζίκη.
Εκδόσεις Το Παλίμψηστον 2003, σελ. 214, 216]

Κατανάλωση και ευτυχία

2009-08-09T04:23:00.000-07:00

«Από ανθρώπους σαν τον κουρέα της Βελλόρε έμαθα ότι η ικανοποίηση είναι μια κατάσταση εσωτερική, μια αλήθεια που εύκολα χάνεται μέσα στο θόρυβο της φορτικής διαφήμισης στη Δύση. Εδώ συνεχώς μας παρακινούν να πιστεύουμε ότι η ικανοποίηση έρχεται απ’ έξω, και ότι μπορεί να συντηρηθεί μόνο αν αγοράσουμε ακόμη ένα προϊόν... Σε μια καταναλωτική κοινωνία, οι προσδοκίες δεν τολμούν να σταματήσουν σε κάποια οροφή, διότι μια αναπτυσσόμενη οικονομία βασίζεται σε αυξανόμενες προσδοκίες. Εκτιμώ την προσφορά των καταναλωτικών κοινωνιών που παλεύουν για όλο και καλύτερα προϊόντα. Στην ιατρική βασίζομαι σε τέτοια προϊόντα κάθε μέρα. Ωστόσο, πιστεύω επίσης ότι εμείς στη Δύση έχουμε κάτι να μάθουμε από την Ανατολή για την πραγματική φύση της ικανοποίησης. Όσο περισσότερο αφήνουμε το επίπεδο ικανοποίησής μας να καθορίζεται από εξωτερικούς παράγοντες--καινούργιο αυτοκίνητο, μοντέρνα ρούχα, μια αξιοζήλευτη καριέρα, κοινωνική κατάσταση--τόσο περισσότερο χάνουμε τον έλεγχο πάνω στην ίδια μας την ευτυχία»

[P. Brand & P. Yancey. Πόνος: ένα δώρο που κανένας δεν θέλει.
Θεσσαλονίκη, University Studio Press 2006, σσ. 398-99]

Η Ελλάδα που αντιστέκεται

2009-08-01T13:16:00.000-07:00

"Η Ελλάδα που αντιστέκεται, δεν είναι λαμπερή. Είναι «ανώνυμη», πληθυσμιακά απαρτίζεται από άτομα με αξιακούς κώδικες που δεν χωρούν σε φωτογραφίες, από ανθρώπους που ντρέπονται να ζητούν ρουσφέτια, δεν είναι «ξερόλες», που όταν μιλάνε κοιτάζουν τον άλλο στα μάτια. Η Ελλάδα που αντιστέκεται είναι ο ταξιτζής που σε καλημερίζει μιλώντας στον πληθυντικό, οι γιωταχήδες που σταματούν για να περάσει ο πεζός, ο ταβερνιάρης που σου επισημαίνει «πολλά παραγγέλνετε, είναι αμαρτία», ο άγνωστος γιατρός του ΕΣΥ που σε αντιμετωπίζει σαν στενό συγγενή του, ο παπάς που κάνει τρισάγιο στον τάφο του πατέρα σου αρνούμενος να πάρει χρήματα, είναι τα παιδιά με το αλλόκοτο ντύσιμο που σηκώνονται στο τρένο και στα λεωφορεία, για να καθίσουν οι γέροντες. Πολλοί από αυτή την Ελλάδα που αντιστέκεται, δεν έχουν παρακολουθήσει ποτέ παράσταση στην Επίδαυρο".

[Κ. Λεονταρίδης. Ποιά Ελλάδα αντιστέκεται; Καθημερινή 1/8/2009]

«Επικίνδυνοι συγγραφείς»

2009-07-09T13:37:00.000-07:00

«Ανάμεσα στους επικίνδυνους για μένα συγγραφείς, γρήγορα κατάταξα και τον Φώτη Κόντογλου. Γι’ αυτό και άρχισα να τον αποφεύγω συστηματικά, μήπως και με παρασύρει στα λημέρια του. Αλλά όπως γίνεται συνήθως, αυτό που φοβάσαι, αυτό βγαίνει ολοένα μπροστά σου. Διάβασα στο μεταξύ εκατοντάδες βιβλία, γνώρισα ολοκληρωμένα έργα και σπουδαίους ανθρώπους, μα όποτε καθίσω και λογαριάσω τί γερό, τί ακατάλυτο έχω στη βιβλιοθήκη μου, τί θα μπορούσα να πιάσω σε μια ώρα ανάγκης και να στυλωθώ, πάντα ξεπετιέται μέσα μου, ανάμεσα σ’ ελάχιστα άλλα απ’ τα νεοελληνικά μας και το έργο του Κόντογλου. Και σκύβοντας με σεβασμό, ανοίγω. Είναι τόσο πειστικός, τόσο πολύ μου ταιριάζει η φωνή του, τόσο συμφωνώ, στα πιο πολλά, με τη σοβαρή ματιά του, ώστε φοβάμαι--μάταια, βέβαια--μήπως αρχίσω να μιλώ με τον τρόπο του».

[Γιώργος Ιωάννου, Ο μεγάλος μάστορας.
Στον τόμο ‘Μνήμη Κόντογλου’, Αθήνα 1975, σ. 60]

Η έρευνα στην Ελλάδα

2009-06-28T07:38:00.000-07:00

«Αν έρθω στην Ελλάδα φοβάμαι ότι θα χαθώ. Ο Αμερικάνος ή ο Ευρωπαίος, όταν του πω ότι είμαι επιστήμων και δεν κάμνω τίποτα άλλο από το να ερευνώ, με θεωρεί όχι μόνον ως χρήσιμον στοιχείον, αλλά ως κάτι ανώτερον από τους κοινούς ανθρώπους. Ο Έλλην με θεωρεί απεναντίας ως ένα άχρηστον ον, και όχι μόνο άχρηστον αλλά και επικίνδυνον. Αυτή είναι η εικόνα ενός κράτους σάπιου, ανίκανου να δημιουργήσει κάτι τι και να συνεισφέρει στη γενική πρόοδο της ανθρωπότητος. Όλα ξένα, όλα κλεμμένα. Όλα κατά μίμησιν. Δεν είναι ντροπή;»

[Γεώργιος Παπανικολάου, 1915. Από άρθρο του Α. Καρκαγιάννη στην Καθημερινή 28/6/2009]

Ορθόδοξος τρόπος

2009-06-22T13:28:00.000-07:00

«Κάθε άνθρωπο τον εκφράζει ο τρόπος που μιλάει, που κινείται, που φέρεται. Την Ορθοδοξία την εκφράζει η αγιογραφία, ο ύμνος, η ψαλμωδία της. Αν αρνηθής την έκφρασή της, αρνείσαι την ίδια την Ορθοδοξία. Πολλοί φωνάζουν ότι αγαπούν την Ορθοδοξία, αλλά απεχθάνονται τις εικόνες της, τη μουσική της, τη Λειτουργία της κτλ. Είναι σαν να λέει ο γαμπρός: Μ’ αρέσει η νύφη, αλλά απεχθάνομαι τον τρόπο που μιλάει, σιχαίνομαι το στόμα της, τα μάτια της, τη μύτη της! Και τότε τι σ’ αρέσει, βρε; Πες μας ότι δεν σ’ αρέσει να τελειώνουμε».

[Φ. Κόντογλου. Αναφέρεται από τον Α. Κεσελόπουλο (’Ο Φώτης Κόντογλου και η παράδοση της Ρωμιοσύνης’) στο βιβλίο Από τον Παπαδιαμάντη στον Πεντζίκη, Εκδόσεις Το Παλίμψηστον, 2003]

Η μετοχή στα κοινά

2009-06-15T13:51:00.000-07:00

«...εμείς είμαστε σε θέση να φροντίζουμε ταυτόχρονα για τις ιδιωτικές μας υποθέσεις και για τις υποθέσεις της πόλης μας, και ενώ ασχολούμαστε με διαφορετικά επαγγέλματα κατέχουμε καλά τα πολιτικά ζητήματα. Γιατί είμαστε ο μόνος λαός που αυτόν που δεν μετέχει στα κοινά δεν τον θεωρούμε φιλήσυχο αλλά άχρηστο, και οι μόνοι που ή κρίνουμε ή διαμορφώνουμε σωστές γνώμες για τα πράγματα, γιατί δεν θεωρούμε τους λόγους εμπόδιο των έργων, αλλά μάλλον θεωρούμε εμπόδιο να μην έχουμε κατατοπισθεί προφορικά σε όσα έχουμε να κάνουμε, πριν καταπιαστούμε με αυτά. Γιατί υπερέχουμε από τους άλλους και ως προς αυτό, ότι δηλαδή εμείς οι ίδιοι τολμούμε να υπολογίσουμε για όσα πρόκειται να επιχειρήσουμε. Σχετικά μ’ αυτό στους άλλους η αμάθεια φέρνει θράσος, ενώ η σκέψη τους κάνει να διστάζουν. Πιο γενναιόψυχοι όμως πρέπει να θεωρούνται όσοι γνωρίζουν με σαφήνεια τις συμφορές και τα ευχάριστα, και όμως η γνώση αυτή δεν τους κάνει να αποφεύγουν τους κινδύνους.»

[Περικλέους Επιτάφιος Λόγος, Θουκυδιδου Ιστοριων Β΄, §40]

(Δανείσθηκα το απόσπασμα από το κείμενο του Π. Μανδραβέλη 'Οι ευθύνες των πολιτών', Καθημερινή 14/6/2009)

Κρίση

2009-06-04T14:35:00.000-07:00

"Με ρωτάς για την αιτία της τωρινής κρίσης... Η αιτία είναι πάντα η ίδια, η αποστασία των ανθρώπων από τον Θεό... Στις μοντέρνες αμαρτίες--μοντέρνα και η κρίση. Και όντως ο Θεός χρησιμοποίησε μοντέρνα μέσα ώστε να το συνειδητοποιήσουν οι μοντέρνοι άνθρωποι: χτύπησε τις τράπεζες, τα χρηματιστήρια, τις οικονομίες, το συνάλλαγμα των χρημάτων. Ανακάτωσε τα τραπέζια στις συναλλαγές σ‘ όλο τον κόσμο, όπως κάποτε στο ναό των Ιεροσολύμων...

Μέχρι πότε θα διαρκέσει η κρίση; Όσο το πνεύμα των ανθρώπων παραμένει δίχως αλλαγή. Ώσπου οι υπερήφανοι υπαίτιοι αυτής της κρίσης να παραιτηθούν μπροστά στον Παντοδύναμο".

[Αγ. Νικολάου Βελιμίροβιτς: Δρόμος δίχως Θεό δεν αντέχεται...

Εκδόσεις Εν Πλω 2008, σ. 35]

Μολών λαβέ

2009-05-31T06:12:00.000-07:00

Δεν βλάπτει, έστω και με δυο ημερών αργοπορία, να θυμηθούμε τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο:

«Το δε την πόλιν σοι δούναι ούτ’ εμόν εστίν, ούτ’ άλλου των κατοικούντων εν ταύτη. Κοινή γαρ γνώμη πάντες αυτοπροαιρέτως αποθανούμεν και ου φεισόμεθα της ζωής ημών».

Αγάπη και γνώση

2009-05-27T09:51:00.000-07:00

"Στον χριστιανισμό η αγάπη είναι μέθοδος της γνώσης. Εάν λοιπόν επιθυμείς να γνωρίσεις τα επουράνια μυστήρια, τότε αγάπα τον Θεό με όλη σου την καρδιά και την ψυχή και τη σκέψη. Και ο Θεός θα κατοικήσει μέσα σου, και έτσι θα είσαι εν τω Θεώ και ο Θεός σε σένα. Και θα αισθανθείς ως αληθινά κάποια πράγματα που στέκουν έξω από όλες τις οπτικές του ανθρώπου, τη γνώση και τη λογική".

[Αγ. Νικολάου Βελιμίροβιτς: Δρόμος δίχως Θεό δεν αντέχεται...
Εκδόσεις Εν Πλω 2008, σ. 94]

Πίστη και πόνος

2009-05-18T14:18:00.000-07:00

«Οι λαοί που ζούνε με πόνο και με πίστη τυπώνουνε πιο βαθιά τον χαρακτήρα τους στον σκληρό βράχο της ζωής».

[Φ. Κόντογλου. Η πονεμένη Ρωμιοσύνη.
Εκδόσεις Αστήρ 1963, σ. 269]

Ορθόδοξη παράδοση

2009-05-13T08:05:00.000-07:00

Ενώ η ορθόδοξη παράδοση είναι για μας κάτι περισσότερο από τα πρωτοτόκια μας, την πουλάμε «για ένα πιάτο νερόβραστη και άνοστη φακή, γιομάτη ευρωπαϊκές πέτρες».

[Φ. Κόντογλου. Οι νεωτερισμοί και η ελληνική παράδοση.
Εφημερίδα Ελευθερία 5/9/1948]

Πλούτος

2009-05-06T14:04:00.000-07:00

«Καταστράφηκε η περιουσία σου, δεν καταστράφηκες εσύ. Κατεστραμμένος έμπορος δεν σημαίνει και κατεστραμμένος άνθρωπος. Ο πλούτος δεν γεννήθηκε μαζί σου. στο δρόμο της ζωής τον απέκτησες και στο τέλος της ζωής πρέπει να αποκολληθείς απ’ αυτόν...
Από την τίμια εργασία ο άνθρωπος μπορεί να πλουτίσει, μπορεί και να φτωχύνει. Αλλά όπως ο πλούτος δεν κάνει τον τίμιο περισσότερο άνθρωπο, έτσι και η φτώχια δεν τον κάνει λιγότερο άνθρωπο...
Μην φοβάσαι, είναι ελάχιστοι εκείνοι που τρελάθηκαν από τη φτώχια, αλλά πάρα πολλοί εκείνοι που τρελάθηκαν από τον πλούτο...»

[Αγ. Νικολάου Βελιμίροβιτς: Δρόμος δίχως Θεό δεν αντέχεται... Εκδόσεις Εν Πλω 2008, σσ. 28-30]

Φιλοπατρία

2009-04-25T04:53:00.000-07:00

"Όσο αγαπώ την πατρίδα μου δεν αγαπώ άλλο τίποτας. Να 'ρθη ένας να μου ειπή ότι θα πάγη ομπρός η πατρίδα, στέργομαι να μου βγάλη και τα δυο μάτια. Ότι αν είμαι στραβός και η πατρίδα μου είναι καλά, με θρέφει. Αν η πατρίδα μου είναι αχαμνά, δέκα μάτια να 'χω, στραβός θα να 'μαι. Ότι σ' αυτήνη θα ζήσω, δεν έχω σκοπόν να πάγω αλλού".

[Στρατηγός Μακρυγιάννης]
Σημ. Τι θα έλεγε άραγε σήμερα ο στρατηγός, όταν όλοι υπόσχονται ότι μ' αυτούς θα πάει καλά η πατρίδα, και ακόμη περιμένουμε να το δούμε;

Αγάπη για όλους

2009-04-21T06:46:00.000-07:00

«Το να αγαπάς τον συνάνθρωπό σου όπως τον εαυτό σου, σημαίνει να τον αγαπάς σαν να αποτελεί κομμάτι της δικής σου ζωής. Όσο περισσότερο αγαπούμε, τόσο μεγαλύτερος είναι ο πόνος, λέει ο Σιλουανός. Όσο περισσότερο ζει ο Χριστός μέσα μας, τόσο θα μεγαλώνει στην καρδιά μας η σταυρωμένη Του αγάπη για τον όλο Αδάμ, και τόσο περισσότερο θα ζούμε τη θλίψη και το αμάρτημα του άλλου σαν να ήταν δικά μας. Αυτός είναι ο απόλυτος βαθμός του συμπάσχειν με τον πλησίον: η συμμετοχή μας στον σταυρό του--ένα σταυρό που όχι απλά τον παίρνουμε πάνω μας, αλλά που, εν Χριστώ, βάζουμε μέσα μας».

[Maxime Egger, «Κράτα τον νου σου στον Άδη...».
Εκδόσεις Εν πλώ 2009, σελ. 146]

[Έχοντας πρόσφατα τελειώσει το βιβλίο αυτό, το συνιστώ ανεπιφύλακτα σε όσους θέλουν να γνωρίσουν τη θεολογία του Αγίου Σιλουανού του Αθωνίτη μέσα από μια σύντομη, απλή και συγχρόνως βαθιά και ιδιαίτερα ελκυστική προσέγγιση από έναν σύγχρονο μελετητή του]

Ταπείνωση

2009-04-15T13:50:00.000-07:00

"Η το άσχετον κρατούσα και υπερώον εν αιθέρι ύδωρ, η αβύσσους χαλινούσα και θαλάσσας αναχαιτίζουσα Θεού σοφία, ύδωρ νιπτήρι βάλλει, πόδας αποπλύνει δε δούλων Δεσπότης".

[Από την ε’ ωδή του κανόνα της Μεγ. Πέμπτης]

Πατρίδα και φιλοπατρία

2009-04-04T12:53:00.000-07:00

«... Όταν λέω πατρίδα, δεν εννοώ την κωμόπολη ή το χωριό ή την πόλη ή την επαρχία όπου γεννηθήκαμε. Τα μήλα της μηλιάς δεν είναι προϊόν αυτού ή του άλλου κλώνου ή κλαδιού. είναι οι καρποί ενός και μόνο δένδρου, όσες κι αν είναι οι ρίζες που τα τρέφουν, όσοι κι αν είναι οι κλώνοι και τα κλαδιά που τα κουβαλούν. Έτσι και όλοι οι Έλληνες είναι καρποί ενός και μόνο δένδρου, παιδιά της ίδιας μεγάλης μητέρας και επομένως αδέρφια αχώριστα. Και η προς την κοινή αυτή μητέρα αγάπη και αφοσίωση αποτελεί την πιο ευγενική και πιο υψηλή αρετή της φιλοπατρίας».

[Λέοντος Μελά, Ο Γεροστάθης, Έκδοση Ρέκου, σ. 306]

Υπακοή και προσευχή

2009-03-29T14:40:00.000-07:00

"Υπακούω σημαίνει καταρχήν ακούω. Ακούω τον Λόγο του Θεού, ακούω αυτό που το Πνεύμα έχει να μου πει μέσα από την Αγία Γραφή, τα κείμενα των Πατέρων, τη θεία Λειτουργία, αλλά και μέσα από όλα τα γεγονότα της ζωής μου, τις συναντήσεις μου, τους κοντινούς μου ανθρώπους, τον πνευματικό μου πατέρα, τη φύση, την ιστορία. Ο Θεός μας μιλά με χίλιους δυο τρόπους. Ας μάθουμε να Τον ακούμε, ας φέρουμε στην ψυχή μας τη σιωπή, για να μπορέσουμε στο περιβάλλον τη να Τον αφουγκραστούμε. Προσευχή σημαίνει είσοδο σ’ αυτή τη σιωπή, σ’ αυτό το άκουσμα".

[Maxime Egger, "Κράτα τον νου σου στον Άδη...".
Εκδόσεις Εν Πλω 2009, σ. 115]

Προγονικές αρετές

2009-03-28T04:13:00.000-07:00

"Όταν κάποτε ο ρήτορας των Αθηνών Υπερείδης ρώτησε δημόσια τον φιλειρηνικό Φωκίωνα πότε θ' αποφασίσει επιτέλους να συμβουλεύσει τους Αθηναίους να κάνουν πόλεμο, εκείνος του αποκρίθηκε με θάρρος:
- Όταν θα δω τους νέους ανδρείους και φίλους της πειθαρχίας, τους πλούσιους να συνεισφέρουν πρόθυμα για την πατρίδα, και τους πολιτικούς να μην κλέβουν το δημόσιο χρήμα".

[Λέοντος Μελά, Ο Γεροστάθης, Έκδοση Ρέκου, σελ. 301]

Το μυστικό της επιτυχίας

2009-03-27T15:29:00.000-07:00

«Δεν υπάρχει αποτυχία, παρά μόνον όταν σταματήσουμε να προσπαθούμε»

'Ο ευλογών ευλογηθήσεται'

2009-03-20T15:33:00.000-07:00

Πρόσφατα βρήκα τυχαία το ιστολόγιο μιας Αμερικανίδας, που περιγράφει ένα αυτοκόλλητο (sticker) που είδε σ’ ένα αυτοκίνητο μπροστά της. Το αυτοκόλλητο έγραφε:

America Bless
God
Bless America

ή, σε απλά ελληνικά, «Αμερική, ευλόγει τον Θεό, για να ευλογεί ο Θεός την Αμερική». Όπως γράφει η ίδια: «Το διάβασα και το ξαναδιάβασα. Τόσες φορές έχω ακούσει τη φράση “God Bless America” (= ο Θεός να ευλογεί την Αμερική). Ποτέ δεν άκουσα κανένα να λέει “America Bless God” (= η Αμερική να ευλογεί τον Θεό). Με συγκίνησε πόσο απλή, κι ωστόσο βαθειά, ήταν αυτή η φράση. Τις περισσότερες φορές που έχω ακούσει το “God Bless America”, προηγείται μια σειρά παράπονα για πράγματα που κάποιος νομίζει ότι χρειάζονται διόρθωμα. Διαβάζοντας το αυτοκόλλητο, σκέφτηκα: Γιατί να θέλει να ευλογήσει ο Θεός ένα σωρό γκρινιάρηδες που λίγα κάνουν για να τον ευλογούν; Αφήνοντας κατά μέρος τη θρησκεία ή τις προσωπικές πεποιθήσεις, πιστεύω ότι οι περισσότεροι άνθρωποι θέλουν να ζουν γεμάτοι ευλογίες. Ξέρω ότι ανεξάρτητα από τις πράξεις μου, έχω ευλογηθεί και συνεχίζω να δέχομαι ευλογίες. Όμως τι σπουδαία σκέψη να προσπαθούμε να ανταποκριθούμε στις ευλογίες αυτές με το να αγωνιζόμαστε εμείς πρώτοι να ευλογούμε τον Θεό».

Λυπούμαι που η μετάφραση δεν αποδίδει την απλότητα και τον αυθορμητισμό του πρωτότυπου κειμένου. Στη θέση βέβαια της Αμερικής μπορούμε κάλλιστα να βάλουμε την Ελλάδα.

[Μετάφραση από την ανάρτηση Sticker Shock, από το ιστολόγιο http://windowtowhimsy.blogspot.com/, με την άδεια της συγγραφέως]

Οι ντερβίσηδες του πνεύματος

2009-03-16T14:13:00.001-07:00

‘Οι άνθρωποι που είχανε μέσα τους τη σπίθα την πνευματική, ζήσανε σαν ντερβίσηδες. Και πώς μπορούσε να γίνει αλλοιώς, αφού οι φροντίδες της ζωής τραβάνε προς τα κάτω τον άνθρωπο που γεννήθηκε για να πετά ψηλά σαν αητός; Αν επιδοθεί στα συνηθισμένα και στα πρακτικά, πώς θα βρει τον καιρό να καταγίνει με τα πνευματικά; Κάποιοι επιχειρήσανε να τα συμβιβάσουνε, με την απόφαση να κερδίσουνε πρώτα λεφτά, κι ύστερα να αφοσιωθούνε λεύτερα στα πνευματικά, μα βουλιάξανε μέσα στην πεζότητα για πάντα: «Ου δύνασθε δυσί κυρίοις δουλεύειν, Θεώ και μαμωνά»’.

[Φ. Κόντογλου, Οι πνευματικοί άνθρωποι αληθινοί ντερβίσηδες.
Από τη συλλογή ‘Μυστικά Άνθη’, Αστήρ 1977, σ. 124]

‘Και μην απελπίζεσαι!’

2009-03-13T14:54:00.000-07:00

«Δεν πρέπει ποτέ να πέφτουμε στην απελπισία, γιατί η απελπισία είναι ένας επιτηδευμένος τρόπος υπερηφανίας, ένα κρυφό πάθος του εγώ -- του εγώ που είναι φυλακισμένο στην αυτάρκειά του και που δεν έχει άλλο ορίζοντα πέρα από τον εαυτό του. Αυτός που απελπίζεται είναι φονιάς του εαυτού του, έλεγε ο Ιωάννης της Κλίμακος».

[Maxime Egger, "Κράτα τον νου σου στον Άδη...",
Εκδόσεις Εν Πλω 2009, σ. 86-87]

Η δίψα της αγάπης

2009-03-07T03:51:00.000-08:00

«Από δω που σας βλέπω, αδέρφια μου, σε μια πιθαμή από τον χάρο, πόσο απορώ για την τρέλλα που μας ρίχνουνε τα πάθη μας! Άνθρωπε βλογημένε, φάγε και πιες με μέτρο, δίχως ν’ αρπάχνεις τ’ αλλουνού το μερίδιο, ζήσε με την απαιτούμενη ανάπαυση, φχαρίστησε τον Κύριο, βγάλε από πάνω σου την ψώρα της περηφάνειας, και να δεις πως η ζωή μας θα χάσει την αγριότητά της. Τι μαλλώνετε για τα πολιτικά, για τα λεφτά, για τα αξιώματα, για τις εξουσίες, και φαρμακώνετε τη ζωή σας; Όλοι είμαστε καταδικασμένοι, μελλοθάνατοι... Ο καθένας μας ας είναι αγαπητός στα μάτια του άλλου, γιατί είναι και κείνος μελλοθάνατος σας κι αυτόν. Το κορμί, ‘η πολύμοχθος σαρξ’, που γι’ αυτή κάναμε τον κόσμο κόλαση, πόσο θα βαστάξει; Δόστε προσοχή στην ψυχή, σ’ αυτόν τον αθάνατο θησαυρό, και τότε, και το σώμα σας θα ανακουφισθεί και θα γεμίσει από ευφροσύνη. Σηκώστε τα χέρια σας που τα κουνάτε περήφανα, σηκώστε τα ψηλά, και παρακαλέσετε τον Κύριο, γιατί άλλη σωτηρία και βοήθεια δεν υπάρχει απ’ αυτόν. Παρατείστε τις ψευτιές, τα ξεγελάσματα και τις ψευτοπαρηγοριές...»

[Φ. Κόντογλου, Η δίψα της αγάπης. Από τη συλλογή ‘Μυστικά Άνθη’, Εκδόσεις Αστήρ 1977, σ. 91. Ο συγγραφέας γράφει μετά από τροχαίο ατύχημα που παραλίγο να του κοστίσει τη ζωή.]

Πρόσωπο και άτομο

2009-03-03T14:21:00.000-08:00

"Υπάρχει μια ριζική διαφορά ανάμεσα στο πρόσωπο και το άτομο. Το πρόσωπο είναι μία ύπαρξη κοινωνίας, το άτομο μία φιγούρα διάσπασης. Το μεν είναι ανοιχτό στον Θεό και τους άλλους, το δε είναι εγωιστικό και επικεντρωμένο γύρω από τον εαυτό του. Το ένα ευχαριστεί τον Θεό για όλα και εκλαμβάνει κάθε κίνηση, λόγο και συνάντηση ως μυστήριο. Το άλλο χρησιμοποιεί και βλέπει τα πάντα--τους άλλους ανθρώπους και την πλάση--σαν ένα μέσο ικανοποίησης των επιθυμιών και αναγκών του. Το πρώτο δίνει και μοιράζεται, το δεύτερο αποκτά, συσσωρεύει και καταναλώνει. Το πρόσωπο ταπεινώνεται για να δοξαστεί, το άτομο ανεβαίνει με σκοπό να αυτοθεωθεί. Κι εγώ, μέσα στη ζωή μου, τί είμαι, τί θέλω να είμαι: ένα πρόσωπο ή ένα άτομο;"

[Maxime Egger, "Κράτα τον νου σου στον Άδη...",
Εκδόσεις Εν Πλω 2009, σ. 31-32]

Σημερινός άνθρωπος και Θεός

2009-03-01T12:24:00.000-08:00

“Σήμερα... οι περισσότεροι άνθρωποι έχουνε γυρίσει πάλι στην κατάσταση που βρισκότανε η ανθρωπότητα σε κείνα τα φοβερά χρόνια που εξουσιάζανε την οικουμένη οι Ρωμαίοι. Δηλαδή, σε πολλά ξαναπέσανε στο κτήνος κι ας μη το παραδέχουνται. Οι σημερινοί άνθρωποι ζούνε όπως ζούσανε και κείνοι, δίχως τα λεπτά αισθήματα που φανερώνουνε πως ο άνθρωπος είναι τιμημένος και σφραγισμένος με μια θεϊκή σφραγίδα... Τούτη η θεϊκή εικόνα παραμορφώθηκε, και νοιώθοντας την ασκήμια του κι ο ίδιος [ο άνθρωπος], σωστά είπε πως η καταγωγή του βαστά από τα ζώα... Δεν πιστεύει σε τίποτα, ούτε καλά-καλά και σ’ αυτά που νοιώθει με τις αισθήσεις του. Δεν αρνιέται μοναχά τον Θεό, αλλά τον εχθρεύεται κιόλας. Ναι, εχθρεύεται εκείνον που δεν παραδέχεται πως υπάρχει. Σε στιγμή που είναι αυτός πεθαμένος, φωνάζει με μια δαιμονική χαρά πως πέθανε ο Θεός!»

[Φ. Κόντογλου, Μυστικά Άνθη, Αστήρ 1977, σ. 152-4]

Απόλυτη διαφάνεια

2009-02-22T06:09:00.000-08:00

"Ω, ποία ώρα τότε και ημέρα φοβερά, όταν καθίση ο Κριτής επί θρόνου φοβερού! βίβλοι ανοίγονται και πράξεις ελέγχονται, και τα κρυπτά του σκότους δημοσιεύονται. Άγγελοι περιτρέχουσιν επισυνάγοντες πάντα τα έθνη. Δεύτε ακούσατε, βασιλείς και άρχοντες, δούλοι και ελεύθεροι, αμαρτωλοί και δίκαιοι, ότι έρχεται Κριτής ο μέλλων κρίναι πάσαν την οικουμένην. και τις υποστήσεται από προσώπου αυτού, όταν Άγγελοι παρίστανται ελέγχοντες τας πράξεις, τας διανοίας, τας ενθυμήσεις, τα εν νυκτί και εν ημέρα; Ω, ποία ώρα τότε! Αλλά, προ του φθάσαι το τέλος, σπούδασον κράζουσα, ψυχή: ο Θεός επίστρεψον, σώσον με ως μόνος εύσπλαγχνος".

[Αίνοι Κυριακής των Απόκρεω, Τριώδιο]

Φιλονικία και πείσμα

2009-02-18T07:33:00.001-08:00

«Όσοι έχουν το πάθος της φιλονικίας, δείχνουν πως έχουν και το ελάττωμα του πείσματος, που είναι ελάττωμα των γαϊδάρων κι όχι των ανθρώπων με καλή ανατροφή. Οι φρόνιμοι ξέρουν πώς, σαν άνθρωποι, μπορεί και να σφάλλουν, και γι’ αυτό δεν φιλονικούν, επιμένοντας πεισματάρικα στις ιδέες τους, αφού μπορεί να είναι λαθεμένες. Είναι ψευτοφιλοτιμία αξιοκατάκριτη το να θεωρεί κανείς αλάθητες τις δικές του κρίσεις και να επιμένει φιλονικώντας και να αποκρούει με πείσμα τις γνώμες των άλλων».

[Λέοντος Μελά, Ο Γεροστάθης, Έκδοση Ρέκου, σ. 233-4]

Αχθοφόροι μεγάλων ονομάτων

2009-02-15T02:15:00.000-08:00

«Η δόξα και οι αρετές των προγόνων μας δεν μπορούν δυστυχώς να κρύψουν την προστυχιά και τα ελαττώματα των απογόνων. Απεναντίας, όσο πιο ενάρετοι, σοφοί, φιλόκαλοι και πατριώτες ήταν οι πρόγονοι, τόσο πιο φανερή και αξιοκατάκριτη γίνεται η διαφθορά, η αμορφωσιά, η αφιλοκαλία και η αδιαφορία των απογόνων προς την πατρίδα.
»Ο κακοήθης κι αμόρφωτος γιος του ενάρετου και μορφωμένου πατέρα είναι ασύγκριτα πιο αξιοκατάκριτος, παρά ο κακοήθης κι αμόρφωτος γιος του αμόρφωτου και κακοήθη πατέρα.
»Όσες φορές λοιπόν ακούμε κατηγορίες, ας μη προβάλλουμε, για να τις αντικρούσουμε, τα κατορθώματα των προγόνων μας, αλλά ας προσπαθούμε να διορθώνουμε και να καλυτερεύουμε τον εαυτό μας, αν είναι οι κατηγορίες αληθινές».

[Λέοντος Μελά, Ο Γεροστάθης, Έκδοση Ρέκου, σ. 225-6]

Περιβάλλον και άνθρωπος

2009-02-14T07:32:00.000-08:00

«Όσοι από μας έζησαν την παιδική τους ηλικία... σε πόλεις με ανθρώπινα σπίτια και αυλές και αλάνες και πιο πέρα χωράφια ή αμπέλια, μπορούν να νιώσουν τι στερούνται τα σημερινά παιδιά, καταδικασμένα να επιβιώνουν έγκλειστα στο κλουβί κάποιας πολυκατοικίας... Όταν κανείς στα παιδικά και νεανικά του χρόνια καταδικάζεται να ασφυκτιά σε μια παρά φύση ζωή, απελπισία και μοναξιά, γίνεται αντικοινωνικός...
»Πολλές φορές διαβάζοντας κάποια [αθηναϊκά] διηγήματα [του Παπαδιαμάντη] έχεις την αίσθηση ότι η Αθήνα μοιάζει με τον άνθρωπο που ζει μακριά από τον Θεό: της λείπει η χάρη της φύσης όπως από εκείνον λείπει η χάρη του Θεού... Δεν είναι πάντοτε φτωχότεροι οι ήρωες των αθηναϊκών διηγημάτων του από εκείνους των νησιωτικών, αλλά είναι απελπισμένοι, γιατί ζουν σε ένα περιβάλλον, από όπου δεν έχουν να περιμένουν τίποτα... Άνθρωποι που ζουν παρά φύση είναι άνθρωποι μακριά από το πρόσωπο του Θεού».

[Α. Κεσελόπουλου, Το φυσικό περιβάλλον στον Παπαδιαμάντη, Περιοδικό Αντί, τ. 463, σσ. 46-51]

'Εις εαυτόν δε ελθών...'

2009-02-08T14:17:00.000-08:00

"Αναπολόγητος ει, ώ άνθρωπε, πας ο κρίνων. εν ω γαρ κρίνεις τον έτερον, σεαυτόν κατακρίνεις. τα γαρ αυτά πράσσεις ο κρίνων... Ο ουν διδάσκων έτερον σεαυτόν ου διδάσκεις; ο κηρύσσων μη κλέπτειν κλέπτεις; ο λέγων μη μοιχεύειν μοιχεύεις; ο βδελυσσόμενος τα είδωλα ιεροσυλείς; ός εν νόμω καυχάσαι, δια της παραβάσεως του νόμου τον Θεόν ατιμάζεις;"

[Προς Ρωμαίους, β’ 1, 21-23]

Κέρδος αισχρόν

2009-02-04T13:45:00.000-08:00

"Ζημίαν αιρού μάλλον ή κέρδος αισχρόν--το μεν γαρ άπαξ σε λυπήσει, το δε αεί".

[Από το αισχρό κέρδος να προτιμήσεις τη ζημία, διότι το ένα θα σε λυπήσει μια φορά, ενώ το άλλο για πάντα].

[Χίλων ο Λακεδαιμόνιος]

Θεός και άνθρωπος

2009-02-02T14:10:00.000-08:00

«Ο Θεός δεν θέλει να κάνει τα πάντα για λογαριασμό μας για να μη μας στερεί την ελευθερία της βούλησης και το μεγαλείο της δόξας που μας ανήκει. Μπορεί λοιπόν ο Θεός να ανοίξει τη θάλασσα να περάσουμε, να στείλει ένα σύννεφο να μας δείξει το δρόμο, να κάνει μια πέτρα να βγάλει νερό, να βρέξει μάννα εξ ουρανού.
Όμως, τα υπόλοια πρέπει να τα κάνουμε εμείς, μόνοι μας!»

[Niccolo Macchiavelli, Ο Ηγεμόνας]