Σάββατο, 4 Μαΐου 2019

Συμπεριφορά προς τα ζώα


«Κτήνη σοί ἐστιν, ἐπισκέπτου αὐτά, καὶ εἰ ἔστι σοι χρήσιμα, ἐμμενέτω σοι» (ζ΄ 22). Ἂν ἔχης κατοικίδια ζῶα, νὰ φροντίζης γι᾿ αὐτά, καὶ ἂν σοῦ εἶναι χρήσιμα, νὰ μένουν κοντά σου. Πόσο χρήσιμα ἦταν τὰ ζῶα σὲ περασμένες ἐποχὲς μᾶς εἶναι γνωστό, ἀφοῦ καὶ μέχρι τὶς ἡμέρες μας ἦταν σὲ μεγάλο βαθμὸ ἀναγκαῖα. Μὲ αὐτὰ γίνονταν οἱ γεωργικὲς ἐργασίες, οἱ μεταφορὲς καὶ τὰ ταξίδια. Ἦταν ἀκόμη οἱ φύλακες τοῦ ἀνθρώπου καὶ οἱ σύντροφοί του. Ἦταν λοιπὸν συμφέρον του νὰ προστατεύη τὰ ζῶα του καὶ νὰ φροντίζη γι᾿ αὐτά, ὥστε νὰ εἶναι ἱκανὰ νὰ τοῦ προσφέρουν τὶς ὑπηρεσίες τους. Πέρα ὅμως ἀπὸ τὴ χρησιμότητα τῶν ζώων ὁ ἄνθρωπος πρέπει νὰ τὰ βλέπη καὶ νὰ τὰ μεταχειρίζεται μὲ ἀγάπη καὶ στοργή. Ἡ Γραφὴ λέει ἀλλοῦ: «Δίκαιος οἰκτείρει ψυχὰς κτηνῶν αὐτοῦ» (Παροιμ. ιβ΄ 10). Ὁ καλὸς ἄνθρωπος πονάει τὰ ζῶα του καὶ ἐνδιαφέρεται γιὰ τὴ ζωή τους καὶ τὴ συντήρησί τους. Ἔχει καρδιὰ λεπτὴ καὶ πονετική, ποὺ ἐνδιαφέρεται ὄχι μόνο γιὰ τὸν πλησίον, γιὰ τὰ λογικὰ δημιουργήματα τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὰ ἄλογα δημιουργήματά του. Τὰ ἀγαπᾶ καὶ αὐτά, γιατὶ εἶναι βοηθοί του, εἶναι δημιουργήματα τοῦ Θεοῦ, γιὰ τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρεται ἡ θεία πρόνοια. Ἡ σκληρότης πρὸς τὰ ζῶα δείχνει ἄσπλαγχνο καὶ βάρβαρο χαρακτῆρα, ἐνῶ ἡ ἀγάπη καὶ στοργὴ πρὸς αὐτὰ εἶναι δεῖγμα εὐγενοῦς καὶ καλλιεργημένης ψυχῆς. Φυσικὰ δὲν πρέπει νὰ φτάνουμε σὲ ὑπερβολὴ καὶ κατάχρησι τῆς ζωοφιλίας, ὥστε νὰ ἀγαποῦμε περισσότερο τὰ ζῶα ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους καὶ νὰ φροντίζουμε ὑπερβολικὰ γιὰ τὴ ζωὴ καὶ τὴν περιποίησι τῶν ζώων, ἀδιαφορώντας γιὰ τὴ ζωὴ καὶ τὴν ψυχὴ τοῦ συνανθρώπου μας. Τὴν προτεραιότητα στὴν ἀγάπη μας πρέπει νὰ ἔχη ὁ ἄνθρωπος, ὁ ἀδελφός μας, «ὑπὲρ οὗ Χριστὸς ἀπέθανε» (Ρωμ. ιδ΄ 15).

[π. Κων. Παπαγιάννη. Ομιλίες στην Σοφία Σειράχ.
Εκδόσεις Περιβόλι της Παναγίας 2019. Ομιλία 17η]

Κυριακή, 28 Απριλίου 2019

Εμπιστοσύνη


"Περιμένει ο Θεός από τον κάθε άνθρωπο να αρνηθεί την ανθρώπινη περιέργεια, τη δειλία, την ολιγοπιστία, το να θέλει ο άνθρωπος κάτι να δει, κάτι να ακούσει, κάτι να καταλάβει, από κάπου να πιαστεί και ύστερα να πιστέψει. Ναι, ο Θεός περιμένει να απαγκιστρωθεί από όλα αυτά ο άνθρωπος και να εμπιστευθεί στον Θεό, μόνο και μόνο για τον Θεό, για την αγάπη του. Έπειτα ο Θεός ανταποκρίνεται με την αγάπη του στη ζήτηση αυτή του ανθρώπου, στην πίστη αυτή του ανθρώπου, και γεμίζει τον άνθρωπο με την παρουσία του".

[π. Συμεών Κραγιοπούλου. Μέσα στην έρημο του κόσμου. 
Πανόραμα Θεσσαλονίκης 2009, σ. 62]

Κυριακή, 7 Απριλίου 2019

«Ὁ κρυπτὸς τῆς καρδίας ἄνθρωπος»


«Αυτό που εξετάζει ο Θεός δεν είναι η εξωτερική εντύπωση που δίνουμε, αλλά η πραγματική εσωτερική μας κατάσταση, όχι το φαίνεσθαι αλλά το είναι, «ὁ κρυπτὸς τῆς καρδίας ἄνθρωπος». Διότι οι άνθρωποι είμαστε στην πραγματικότητα αυτό που κρύβουμε μέσα μας. Εκεί, στα αθέατα από τα μάτια των άλλων βάθη της υπάρξεώς μας κρύβεται η αληθινή αγάπη, εκεί και οι κακίες. Εκεί η χαρά για την προκοπή των αδελφών μας, εκεί και η ζήλεια. Εκεί ο αγώνας για την καθαρότητα της ψυχής, εκεί και οι συγκαταθέσεις στους πονηρούς  και εφάμαρτους λογισμούς, που μολύνουν την ψυχή. Στα βάθη της καρδιάς μας κυριαρχούν οι διαθέσεις της πλεονεξίας, της κενοδοξίας, της φιλοπρωτίας, κάθε μορφής εγωισμού. Εκεί, μετά από πολλούς και αιματηρούς αγώνες, θα κατοικήσει η ταπείνωση, που δεν αποδεικνύεται από μια συνεσταλμένη συμπεριφορά και απλή εξωτερική εμφάνιση, αλλά εξαρτάται από τα φρονήματα και τις εσωτερικές διαθέσεις, είναι κατάσταση της καρδιάς. «Μάθετε ἀπ᾿ ἐμοῦ, ὅτι πρᾷός εἰμι καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ», είπε ο Κύριος».

 [Αρχιμ. Αστερίου Χατζηνικολάου. «Αναβαίνομεν εις Ιεροσόλυμα».
Εκδόσεις Ο Σωτήρ 2018, σελ. 113]

Κυριακή, 31 Μαρτίου 2019

Θέλημα


‘Δεν είναι δυνατός ο άνθρωπος όταν κάνει το δικό του. Είναι δυνατός όταν νικά τον εαυτό του. Και γίνεται παντοδύναμος όταν υποτάσσεται στο θέλημα του Θεού [...]
     Ο άνθρωπος είναι εκ φύσεως θελητικό ον. Πάντα κάτι θέλει. Το ζήτημα λοιπόν δεν είναι να ζούμε χωρίς να θέλουμε, διότι αυτό είναι αδύνατο για τον άνθρωπο. Αυτό που χρειάζεται είναι να ταυτίσουμε το θέλημά μας με το θέλημα του Θεού, να έχουμε για οδηγό μας το θέλημα του Θεού. Όχι να οδηγηθούμε στη νέκρωση, αλλά στη θέωση’.

[Αρχιμ. Αστερίου Χατζηνικολάου. «Αναβαίνομεν εις Ιεροσόλυμα».
Εκδόσεις Ο Σωτήρ 2018, σελ. 139]

Παρασκευή, 22 Μαρτίου 2019

Άξιοι του Θεού


«Εμείς [οι άνθρωποι] πλασθήκαμε για να αποδειχθούμε άξιοι του Θεού όταν πεθάνουμε. Και άξιος του Θεού είναι ο ευθύς, ο αληθινός, ο πράος, ο αγαθός, ο συμπαθής, ο ελεήμων, ο εύσπλαχνος, ο χρήσιμος, ο μακρόθυμος, ο ανεξίκακος, ο φιλάνθρωπος. Είναι δε αδύνατον να γίνει τέτοιος ο άνθρωπος, αν προηγουμένως δεν μετάσχει στη φύση του Χριστού δια της πίστεως στον Χριστό. Ώστε, όποιος δεν είναι τέτοιος, ή δεν πίστεψε στον Χριστό ή νομίζει ότι πίστεψε ενώ παραμένει άπιστος. Αυτός όμως που πιστεύει, ή έγινε τέτοιος ή φροντίζει να γίνει. Κανείς δεν είναι άγιος, αν προηγουμένως δεν έχει γίνει κοινωνός της θείας φύσεως».

[Αγ. Συμεών του Νέου Θεολόγου. Αλφαβητικά Κεφάλαια. 
Κεφ. Ψ, στ. 252-262. Ι. Μ. Σταυρονικήτα 2005, σελ. 330]

Πέμπτη, 21 Φεβρουαρίου 2019

Η ελευθερία του ανθρώπου


«Ρωτοῦνε ὅμως πολλοί: Γιατί ὁ Θεὸς δὲν ἐμποδίζει τὸν ἄνθρωπο νὰ ἁμαρτήση; Γιατί δὲν καταργεῖ τὸ κακό; Γιατί ἀφήνει τὸν διάβολο νὰ μᾶς πειράζη καὶ συχνὰ νὰ μᾶς παρασύρη στὴν ἁμαρτία; Μὰ ἀκριβῶς ἐπειδὴ μᾶς ἔπλασε καὶ μᾶς θέλει ἐλευθέρους. Ἂν δὲν εἴχαμε τὴ δυνατότητα νὰ παραβοῦμε τις ἐντολές του, δὲν θὰ ἤμασταν ἐλεύθεροι νὰ διαλέξουμε. Ἕνας δρόμος θὰ ὑπῆρχε γιὰ μᾶς: μόνο τὸ ἀγαθό. Θὰ ἐκτελούσαμε τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ ὄχι μὲ τὴν ἐλεύθερη θέλησί μας, ἀλλὰ ἐπειδὴ δὲν θὰ μπορούσαμε νὰ κάνουμε διαφορετικά. Θὰ τηρούσαμε τὶς ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ ἐξ ἀνάγκης. Ἀλλὰ τότε δὲν θὰ ἤμασταν ὑπεύθυνοι γιὰ τὶς πράξεις μας οὔτε ἄξιοι νὰ ἀμειφθοῦμε γι᾿ αὐτές. Γιατὶ μιὰ ἀγαθὴ πρᾶξις εἶναι ἄξια νὰ ἀμειφθῆ, ὅταν γίνεται μετὰ ἀπὸ ἐλεύθερη ἐκλογή, ὅπως ἐπίσης μιὰ κακὴ πρᾶξις εἶναι δίκαιο νὰ τιμωρηθῆ, ἂν ἔχη ἀποφασισθῆ καὶ ἐκτελεσθῆ ἐλεύθερα. Ὅ,τι γίνεται καταναγκαστικά, δὲν εἶναι ἄξιο οὔτε ἀμοιβῆς οὔτε τιμωρίας. Ὁ Θεὸς ὅμως θέλει νὰ μᾶς ἀμείψη μὲ ἀμοιβὲς αἰώνιες. Ἔχει ἑτοιμάσει γιὰ μᾶς «βασιλείαν ἀσάλευτον» (Ἑβρ. ιβ΄ 28) καὶ ἀγαθά, «ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε καὶ οὖς οὐκ ἤκουσε καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη» (Α΄ Κορ. β΄ 9). Γι᾿ αὐτὸ δὲν μᾶς καταναγκάζει στὸ ἀγαθό. Ἀνέχεται τὸ κακὸ καὶ ἐπιτρέπει νὰ μᾶς πειράζη ὁ διάβολος, γιὰ νὰ διαλέγουμε τὸ καλὸ ἐλεύθερα καὶ νὰ τὸ ἐκτελοῦμε ἔπειτα ἀπὸ προσπάθεια καὶ ἀγῶνα, καὶ ἔτσι νὰ εἴμαστε ὑπεύθυνοι γιὰ τὶς πράξεις μας καὶ ἄξιοι νὰ στεφανωθοῦμε. Τὸ στεφάνι καὶ τὸ βραβεῖο εἶναι γιὰ ἐκείνους ποὺ ἀγωνίσθηκαν καὶ νίκησαν».

[π. Κων. Παπαγιάννη. Ομιλίες στην Σοφία Σειράχ. 
Εκδόσεις Περιβόλι της Παναγίας 2019, Ομιλία 35η.]

Πέμπτη, 14 Φεβρουαρίου 2019

Αγώνας


"Ὁ πνευματικὸς ἀγωνιστὴς θὰ κουραστῆ, θὰ συναντήση ἐμπόδια, θὰ δοκιμάση πτώσεις καὶ ἀποτυχίες. Θὰ ἔχη νὰ παλέψη μὲ τὶς κακές του κλίσεις καὶ συνήθειες, μὲ τὴ ροπὴ πρὸς τὴν εὔκολη καὶ ἄκοπη ζωή, μὲ τὰ δολώματα καὶ τὸ κακὸ παράδειγμα τῶν ἄλλων καὶ προπαντὸς μὲ τὶς ἀτέλειωτες παγίδες τοῦ πονηροῦ. Οἱ καρποὶ τῶν προσπαθειῶν του θὰ ἀργήσουν νὰ φανοῦν. Καὶ ὁ πονηρὸς θὰ τοῦ βάζη τέτοιες σκέψεις: Ἄδικα κουράζεσαι καὶ ἀγωνιᾶς. Αὐτὰ ποὺ ἐπιδιώκεις, εἶναι ἀκατόρθωτα. Κάνε ὅ,τι κάνουν καὶ οἱ ἄλλοι. Πολλοὶ πείθονται στὶς εἰσηγήσεις αὐτὲς τοῦ πονηροῦ, λυγίζουν μπροστὰ στὶς δυσκολίες καὶ καταθέτουν τὰ ὅπλα. Αὐτὸ ὅμως δὲν φανερώνει σύνεσι καὶ ἀνδρεία ἀλλὰ ἐπιπολαιότητα καὶ δειλία. Ὅπως ὁ γεωργὸς περιμένει μῆνες ὁλόκληρους γιὰ νὰ θερίση τὸν καρπό του, ἔτσι καὶ ὁ ἀγωνιστὴς πρέπει νὰ περιμένη μὲ ὑπομονὴ καὶ νὰ συνεχίζη τὸν ἀγῶνα, μέχρις ὅτου φανοῦν οἱ καρποὶ τῶν προσπαθειῶν του. Καὶ τότε πόση χαρὰ καὶ ἱκανοποίησι θὰ νοιώθη στὴν ψυχή του, βλέποντας ὅτι οἱ κόποι του δὲν πῆγαν χαμένοι, ἀλλὰ μὲ τὴν εὐλογία καὶ τὴ βοήθεια τοῦ Θεοῦ καρποφόρησαν! «Τῆς παιδείας αἱ μὲν ῥίζαι πικραί, οἱ δὲ καρποὶ γλυκεῖς», ἔλεγαν καὶ οἱ ἀρχαῖοι πρόγονοί μας."

[π. Κων. Παπαγιάννη. Ομιλίες στην Σοφία Σειράχ. 
 Εκδόσεις Περιβόλι της Παναγίας 2019, Ομιλία 15η.]