Πατρίδα

«Τας θερμάς παρακλήσεις του Κρίτωνος [να αποδράσει από την φυλακή και να γλιτώσει έτσι τον θάνατο] ο Σωκράτης απέκρουσε λέγων ότι, αν η Πατρίς του τον ηδίκησεν, αυτός ουδέποτε θέλει την αδικήσει μη υπακούων εις τους νόμους αυτής και εις τας αποφάσεις των Δικαστηρίων της^. διότι ουδέποτε πρέπει ν’ αποδίδωμεν άδικον αντί αδικίας, κακόν αντί κακού, -- ότι το πρώτιστον των καθηκόντων του αγαθού πολίτου είναι η υπακοή εις τους νόμους της Πατρίδος του^.  ότι η Πατρίς μας εγέννησε, μας διέθρεψε, μας εξεπαίδευσε, και είναι πολύ τιμιωτέρα και σεμνοτέρα και αγιωτέρα και από τον πατέρα και από την μητέρα ημών^. ότι αν οι γονείς ημών μας ραπίσουν, δεν θέλομεν βεβαίως αντιρραπίσει αυτούς, πολύ δε μάλλον οφείλομεν να υποκύπτωμεν αγογγύστως εις τα ραπίσματα της Πατρίδος, όσον άδικα και αν είναι».

[Λ. Μελά. Ο μικρός Πλούταρχος, 1900]

Ανθρώπινο πρόσωπο

‘Το κάθε ανθρώπινο πρόσωπο είναι μοναδικό, ιερό και ανεπανάληπτο μέσα σε όλη την παγκόσμια ιστορία. Το κάθε πρόσωπο είναι εντελώς διαφορετικό και χρειάζεται έναν ιδιαίτερο σεβασμό. Όλα τα πρόσωπα είναι πλασμένα κατ’ εικόνα Θεού. Δεν μπορεί λοιπόν ποτέ να μην είναι αξιοσέβαστα και αξιοτίμητα. Η διαφορετικότητα, η ανομοιότητα, η ιδιαιτερότητα αποτελεί τελικά μια καταπληκτική συμμετρία. Η συνάντηση και συνεννόηση των προσώπων αποτελεί αλληλοσυμπλήρωση και αρμονική σύνθεση. Δεν υπάρχουν οπωσδήποτε δυο όμοιοι άνθρωποι, ούτε μπορούν να υπάρξουν. Μόνο με την αγάπη και την ταπείνωση μπορούν να συναντηθούν και να ταυτισθούν ακόμη.’

[Μοναχού Μωυσέως Αγιορείτου. Παθοκτονία.  
Εκδόσεις Εν Πλω, 2011, σ. 75-76]

Τουλάχιστον ισορροπία

«Να σκέφτεστε τον Θεό τουλάχιστον όσο σκέφτεστε τους ανθρώπους. 

Να φοβάστε τον Θεό τουλάχιστον όσο φοβάστε τους ανθρώπους. 

Να σκέφτεστε τον Θεό τουλάχιστον όσο σκέφτεστε τους ανθρώπους. 

Να σέβεστε τον Θεό τουλάχιστον όσο σέβεστε τους ανθρώπους. 

Να παρακαλείτε τον Θεό τουλάχιστον όσο παρακαλείτε τους ανθρώπους. 

Να ελπίζετε στον Θεό τουλάχιστον όσο ελπίζετε στον ανθρώπους. 

Να ζητάτε βοήθεια από τον Θεό τουλάχιστον όσο ζητάτε βοήθεια από τους ανθρώπους. 

Να τηρείτε τον νόμο του Θεού τουλάχιστον όσο τηρείτε τον νόμο των ανθρώπων. 

Να ευγνωμονείτε τον Θεό τουλάχιστον όσο ευγνωμονείτε τους ανθρώπους. 

Να δοξάζετε τον Θεό τουλάχιστον όσο δοξάζετε τους ανθρώπους».

[Αγ. Νικολάου Βελιμίροβιτς. Δρόμος δίχως Θεό δεν αντέχεται.  

Εκδόσεις Εν Πλω 2008, σελ. 274]

Όργίζεσθε και μη αμαρτάνετε'

Οι συγκρούσεις, που στερούν από τους ανθρώπους την ευημερία και την ασφάλεια, ερεθίζουν τα πνεύματα και γίνονται δάσκαλοι της βίας, έλεγε ο Θουκυδίδης («Ιστορίαι»), περιγράφοντας γλαφυρά το πώς σε ταραγμένες εποχές ακόμα και οι λέξεις αποκτούν διαφορετικό περιεχόμενο. «Όποιος είναι έξαλλος γίνεται ακουστός, ενώ όποιος φέρνει αντιρρήσεις μοιάζει ύποπτος...». Η παραφορά, έλεγε, θεωρείται ανδρεία, ενώ η αυτοσυγκράτηση και η λογική υπεκφυγή δειλία. «Είναι εύκολο να οργίζεται κανείς. Αυτό όλοι το μπορούν», έγραφε ο Αριστοτέλης («Ηθικά Νικομάχεια»). «Εκείνο που δεν είναι εύκολο και δεν το μπορούν όλοι είναι να οργίζονται με το σωστό πρόσωπο, στο σωστό μέτρο, με τον σωστό τρόπο, τη σωστή στιγμή και για τη σωστή αιτία»...

[Τ. Καραϊσκάκη: Το χωνευτήρι της βίας (Καθημερινή 15/6/2012)]

Καύχηση

Σε καμιά περίπτωση να μην αυτοεπαινείσαι, αλλά και να μη ζητάς τον έπαινο των άλλων. Ούτε να ζηλεύεις εκείνους που επαινούνται από τους ανθρώπους. Αληθινά συνετός είναι εκείνος που επαινείται από τον Θεό και δοξάζεται από τον Θεό. «Ο καυχώμενος εν Κυρίω καυχάσθω» (Α΄Κορ. 1, 31). Μην αναπαύεσαι στους επαίνους των ανθρώπων. Στον Θεό αναζήτησε την αληθινή ανάπαυση. Όλα τα ανθρώπινα είναι πρόσκαιρα και μεταβλητά. Όλα τα θεία είναι αιώνια και αμετάβλητα. Φρόντισε για τη δόξα μόνο του Θεού, και ο Θεός θα σε δοξάσει. Αν φροντίζεις για τη δική σου δόξα, η χάρις του Θεού θα σε εγκαταλείψει. «Μη ημίν, Κύριε, μη ημίν, αλλ’ ή τω ονόματί σου δος δόξαν» (Ψαλμ. 113, 9).

[Αγ. Δημητρίου του Ροστώφ. Πνευματικό Αλφάβητο.  

Ι. Μονή Παρακλήτου, Ωρωπός 1990, σελ. 28]

Διαφορετική λογική

Ερώτηση (προς τον Αββά Ιωάννη): Πώς πρέπει να σκέφτομαι, ότι κάθε άνθρωπος είναι δίκαιος ή ότι από όλους τους ανθρώπους πιο αμαρτωλός είμαι εγώ; διότι με δυσκολεύει ο λογισμός να θεωρώ τον κάθε άνθρωπο δίκαιο.
 
Απόκριση: Έχε τον εαυτό σου ως πιο αμαρτωλό και ελάχιστο όλων, και θα έχεις ανάπαυση.

[Βίβλος Βαρσανουφίου και Ιωάννου, απόκρισις χπθ΄]

Ο διδάσκαλος

'Είπε πάλιν [η Αμμάς Θεοδώρα] ότι ο διδάσκαλος οφείλει είναι ξένος φιλαρχίας και αλλότριος κενοδοξίας, μακράν υπερηφανίας, μη υπό κολακείας εμπαιζόμενος, μη υπό δώρων τυφλούμενος, μη υπό γαστρός νικώμενος, μη υπό οργής κρατούμενος, αλλά μακρόθυμος, επιεικής, υπέρ πάντα ταπεινόφρων, έγκριτος είναι και ανεκτικός, κηδεμονικός και φιλόψυχος'.

[Το Γεροντικόν. Εκδόσεις Αστήρ, 1981, σ. 43]