Θεομητορικό

«Η Τριαδική Θεότης μπορεί να κάνει τα πάντα. Μπορούσε επομένως να δημιουργήσει για τον Ιησού σάρκα εκ του μηδενός, όπως ‘εποίησε δερματίνους χιτώνας’ για τους Πρωτοπλάστους. Στην περίπτωση όμως της Ενσαρκώσεως ο Θεός χρησιμοποιεί και τον άνθρωπο σαν εργαλείο Του. Υψώνει τον άνθρωπο στην τιμή και την αξία του συνεργού. Η συνεργία της Θεοτόκου επομένως είναι υψίστη τιμή για τον άνθρωπο, αλλά και ακατάληπτη συγκατάβαση του Θεού. ‘Τον Θεό, για να φανερώσει την χρηστότητά Του, μόνη από όλα τα όντα τον εβοήθησε η Παρθένος... Ο Θεός... δεν βρήκε απλώς ένα όργανο που ταίριαζε κατά πάντα στο σκοπό Του, αλλά έναν ικανώτατο συνεργάτη, την μακαρία Παρθένο, κι έτσι εφανέρωσε τον εαυτό Του’. Η Θεοτόκος κατέχει την πρώτη θέση στην τιμητική παράταξη των συνεργών της Τριαδικής Θεότητος στο σχέδιο και το έργο του Θεού για τη σωτηρία του ανθρώπου και την ανακαίνιση του σύμπαντος κόσμου».

[Επισκόπου Ευθυμίου Στυλίου. Η Πρώτη, Θεομητορικό ημερολόγιο.

Εκδόσεις Σήμαντρο, Αθήνα 1980, σελ. 192-193]

Απιστία

«Τα θηρία είναι απόδειξη της πίστης μας. Πιστεύεις στον Κύριο; «Επί ασπίδα και βασιλίσκον επιβήση και καταπατήσεις λέοντα και δράκοντα» [Ψ. 90, 13], λέγει ο Θεός δια του ψαλμωδού. Και έχεις την εξουσία να πατείς δια της πίστεως πάνω σε όφεις και σκορπιούς. Ή δεν βλέπεις ότι, ενώ ο Παύλος μάζευε φρύγανα και τον δάγκασε η έχιδνα, δεν του προξένησε καμιά βλάβη διότι ο άγιος ήταν πλήρης πίστεως; [Πραξ. 28, 3-6]. Αν όμως είσαι άπιστος, να μη φοβάσαι περισσότερο το θηρίο αλλά την απιστία σου, με την οποία έκανες τον εαυτό σου υποχείριο σε κάθε καταστροφή».

[Μ. Βασιλείου, Ομιλία θ΄ εις την Εξαήμερον]

Αρετές και ψυχή

«Όπως κανένας λόγος δεν μας διδάσκει να μισούμε την ασθένεια, αλλά αυθόρμητα αποφεύγουμε όσα μας λυπούν, έτσι και στην ψυχή υπάρχει κάποια αδίδακτη τάση να αποφεύγει το κακό. Κάθε κακία είναι ασθένεια της ψυχής, ενώ η αρετή είναι κατάσταση υγείας. Καλώς όρισαν κάποιοι ότι η υγεία είναι η ευστάθεια των φυσικών ενεργειών. Και δεν θα απομακρυνθεί κανείς από την αλήθεια, αν ειπεί το ίδιο και για την ψυχική υγεία. Συνεπώς και η ψυχή, ακόμη και χωρίς να διδαχθεί, επιθυμεί εκείνο που της αρμόζει και της είναι φυσικό. Γι’ αυτό και όλοι επαινούν την σωφροσύνη, και αποδέχονται την δικαιοσύνη, και θαυμάζουν την ανδρεία, και θεωρούν περισπούδαστη τη φρόνηση. Οι αρετές δε αυτές είναι περισσότερο οικείες στην ψυχή απ’ ό,τι η υγεία στο σώμα».

[Μ. Βασιλείου. Ομιλία θ΄ εις την Εξαήμερον]

Συμπεριφορά προς τα ζώα

«Κτήνη σοί ἐστιν, ἐπισκέπτου αὐτά, καὶ εἰ ἔστι σοι χρήσιμα, ἐμμενέτω σοι» (ζ΄ 22). Ἂν ἔχης κατοικίδια ζῶα, νὰ φροντίζης γι᾿ αὐτά, καὶ ἂν σοῦ εἶναι χρήσιμα, νὰ μένουν κοντά σου. Πόσο χρήσιμα ἦταν τὰ ζῶα σὲ περασμένες ἐποχὲς μᾶς εἶναι γνωστό, ἀφοῦ καὶ μέχρι τὶς ἡμέρες μας ἦταν σὲ μεγάλο βαθμὸ ἀναγκαῖα. Μὲ αὐτὰ γίνονταν οἱ γεωργικὲς ἐργασίες, οἱ μεταφορὲς καὶ τὰ ταξίδια. Ἦταν ἀκόμη οἱ φύλακες τοῦ ἀνθρώπου καὶ οἱ σύντροφοί του. Ἦταν λοιπὸν συμφέρον του νὰ προστατεύη τὰ ζῶα του καὶ νὰ φροντίζη γι᾿ αὐτά, ὥστε νὰ εἶναι ἱκανὰ νὰ τοῦ προσφέρουν τὶς ὑπηρεσίες τους. Πέρα ὅμως ἀπὸ τὴ χρησιμότητα τῶν ζώων ὁ ἄνθρωπος πρέπει νὰ τὰ βλέπη καὶ νὰ τὰ μεταχειρίζεται μὲ ἀγάπη καὶ στοργή. Ἡ Γραφὴ λέει ἀλλοῦ: «Δίκαιος οἰκτείρει ψυχὰς κτηνῶν αὐτοῦ» (Παροιμ. ιβ΄ 10). Ὁ καλὸς ἄνθρωπος πονάει τὰ ζῶα του καὶ ἐνδιαφέρεται γιὰ τὴ ζωή τους καὶ τὴ συντήρησί τους. Ἔχει καρδιὰ λεπτὴ καὶ πονετική, ποὺ ἐνδιαφέρεται ὄχι μόνο γιὰ τὸν πλησίον, γιὰ τὰ λογικὰ δημιουργήματα τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὰ ἄλογα δημιουργήματά του. Τὰ ἀγαπᾶ καὶ αὐτά, γιατὶ εἶναι βοηθοί του, εἶναι δημιουργήματα τοῦ Θεοῦ, γιὰ τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρεται ἡ θεία πρόνοια. Ἡ σκληρότης πρὸς τὰ ζῶα δείχνει ἄσπλαγχνο καὶ βάρβαρο χαρακτῆρα, ἐνῶ ἡ ἀγάπη καὶ στοργὴ πρὸς αὐτὰ εἶναι δεῖγμα εὐγενοῦς καὶ καλλιεργημένης ψυχῆς. Φυσικὰ δὲν πρέπει νὰ φτάνουμε σὲ ὑπερβολὴ καὶ κατάχρησι τῆς ζωοφιλίας, ὥστε νὰ ἀγαποῦμε περισσότερο τὰ ζῶα ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους καὶ νὰ φροντίζουμε ὑπερβολικὰ γιὰ τὴ ζωὴ καὶ τὴν περιποίησι τῶν ζώων, ἀδιαφορώντας γιὰ τὴ ζωὴ καὶ τὴν ψυχὴ τοῦ συνανθρώπου μας. Τὴν προτεραιότητα στὴν ἀγάπη μας πρέπει νὰ ἔχη ὁ ἄνθρωπος, ὁ ἀδελφός μας, «ὑπὲρ οὗ Χριστὸς ἀπέθανε» (Ρωμ. ιδ΄ 15).

[π. Κων. Παπαγιάννη. Ομιλίες στην Σοφία Σειράχ.

Εκδόσεις Περιβόλι της Παναγίας 2019. Ομιλία 17η]

Εμπιστοσύνη

"Περιμένει ο Θεός από τον κάθε άνθρωπο να αρνηθεί την ανθρώπινη περιέργεια, τη δειλία, την ολιγοπιστία, το να θέλει ο άνθρωπος κάτι να δει, κάτι να ακούσει, κάτι να καταλάβει, από κάπου να πιαστεί και ύστερα να πιστέψει. Ναι, ο Θεός περιμένει να απαγκιστρωθεί από όλα αυτά ο άνθρωπος και να εμπιστευθεί στον Θεό, μόνο και μόνο για τον Θεό, για την αγάπη του. Έπειτα ο Θεός ανταποκρίνεται με την αγάπη του στη ζήτηση αυτή του ανθρώπου, στην πίστη αυτή του ανθρώπου, και γεμίζει τον άνθρωπο με την παρουσία του".

[π. Συμεών Κραγιοπούλου. Μέσα στην έρημο του κόσμου. 

Πανόραμα Θεσσαλονίκης 2009, σ. 62]

«Ὁ κρυπτὸς τῆς καρδίας ἄνθρωπος»

«Αυτό που εξετάζει ο Θεός δεν είναι η εξωτερική εντύπωση που δίνουμε, αλλά η πραγματική εσωτερική μας κατάσταση, όχι το φαίνεσθαι αλλά το είναι, «ὁ κρυπτὸς τῆς καρδίας ἄνθρωπος». Διότι οι άνθρωποι είμαστε στην πραγματικότητα αυτό που κρύβουμε μέσα μας. Εκεί, στα αθέατα από τα μάτια των άλλων βάθη της υπάρξεώς μας κρύβεται η αληθινή αγάπη, εκεί και οι κακίες. Εκεί η χαρά για την προκοπή των αδελφών μας, εκεί και η ζήλεια. Εκεί ο αγώνας για την καθαρότητα της ψυχής, εκεί και οι συγκαταθέσεις στους πονηρούς  και εφάμαρτους λογισμούς, που μολύνουν την ψυχή. Στα βάθη της καρδιάς μας κυριαρχούν οι διαθέσεις της πλεονεξίας, της κενοδοξίας, της φιλοπρωτίας, κάθε μορφής εγωισμού. Εκεί, μετά από πολλούς και αιματηρούς αγώνες, θα κατοικήσει η ταπείνωση, που δεν αποδεικνύεται από μια συνεσταλμένη συμπεριφορά και απλή εξωτερική εμφάνιση, αλλά εξαρτάται από τα φρονήματα και τις εσωτερικές διαθέσεις, είναι κατάσταση της καρδιάς. «Μάθετε ἀπ᾿ ἐμοῦ, ὅτι πρᾷός εἰμι καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ», είπε ο Κύριος».

 [Αρχιμ. Αστερίου Χατζηνικολάου. «Αναβαίνομεν εις Ιεροσόλυμα».

Εκδόσεις Ο Σωτήρ 2018, σελ. 113]

Θέλημα

‘Δεν είναι δυνατός ο άνθρωπος όταν κάνει το δικό του. Είναι δυνατός όταν νικά τον εαυτό του. Και γίνεται παντοδύναμος όταν υποτάσσεται στο θέλημα του Θεού [...]
     Ο άνθρωπος είναι εκ φύσεως θελητικό ον. Πάντα κάτι θέλει. Το ζήτημα λοιπόν δεν είναι να ζούμε χωρίς να θέλουμε, διότι αυτό είναι αδύνατο για τον άνθρωπο. Αυτό που χρειάζεται είναι να ταυτίσουμε το θέλημά μας με το θέλημα του Θεού, να έχουμε για οδηγό μας το θέλημα του Θεού. Όχι να οδηγηθούμε στη νέκρωση, αλλά στη θέωση’.

[Αρχιμ. Αστερίου Χατζηνικολάου. «Αναβαίνομεν εις Ιεροσόλυμα».

Εκδόσεις Ο Σωτήρ 2018, σελ. 139]